Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Archive for august 30th, 2009

Torsdag 30. juli var nest siste dag i juli, og det var nest siste dagen vår på kongressen. Me hadde allereie bestemt oss for å sløyfe avslutninga på laurdag morgon, og heller få oss litt betre tid i Warszawa.

Fagleg

Og torsdagen vart også ein veldig roleg dag for oss. Av faglege ting gjekk me på føredraget til vår eigen Otto Prytz om Braille (som ville ha fylt 200 i år) og punktskrift. Otto kom m.a. inn på spørsmålet om ikkje teknologien med lydopptakarar og talesyntese er komen så langt no at blinde kan klare seg utan punktskrift. Svaret var nei. Som illustrasjon nemnde han at han ikkje ville ha klart å halde dette føredraget på denne måten dersom han fyrst skulle høyre manuskriptet sitt på øyra og deretter fortelje til publikum kva han nettopp hadde høyrt. Noko slikt ville også gjere det vaskeleg å hoppe over eller korte ned på avsnitt på ein god og improvisert måte for å tilpasse tida, slik ein kan gjere når ein har eit skriftleg manuskript.

Me var òg med på siste del av dei optimalitetsteoretiske analysane av esperantofonologi. Det var her han svensken kom i skade for å snorke. Men sjølv syntest eg at dette hadde vore ein glimrande serie, og jamvel Judith, som slett ikkje er fonolog, og som frå før berre kunne sofa-OT à la ektemann, fekk med seg poenga.

Parkkonsert

På kvelden heldt JoMo og Kim konsert i ein park. Slikt vert det show av. JoMo er esperantokjendis i superklasse. Han er tidlegare vokalist i det franske bandet Les Rosemary’s Babies (La Rozmariaj Beboj), og Wikipedia fortel at han har hamna i Guinnes rekordbok for å ha eit songrepertoar på 22 ulike språk. I Polen høyrde me han sjølvsagt på både polsk og esperanto.

Kim er dansk, og er òg esperantokjendis i superklasse. Han har m.a. spelt i Esperanto Desperado, seinare i Hotel Desperado, og er særleg kjend for songen «Sola» (Åleine). Når dei to kjem saman, vert det som på denne videoen (Kim med trekkspel):

Sjå elles på Youtube for meir av både JoMo og Kim med vener.

Siste dag

Me opna fredagen med eit forfattarmøte. John C. Wells (ja, fonetikaren, som er både esperantokjendis og meir ordinær fagkjendis) var i forfattarhjørnet på bokutsalet og fortalde om den nye ordboka han arbeider med.

Ein annan esperantokjendis er amerikanaren Humphrey Tonkin, fyrst og fremst kjend for å vere veldig aktiv (altså i styre og stell), men òg kjend for å leie kongressauksjonane som ingen annan. På auksjonen i år var det fleire esperantosuvenirar som gjekk under hammaren, gamle bøker og sånt. Og som alltid også «kongressnummer 1» til neste års kongress. Kongressnummer er det laupenummeret som alle deltakarane får utdelt, og som står både på namnelappen på brystet og i adresselista i kongressboka. Sjølv hadde eg nummer 1709 i år, og var nøgd med det, men nr. 1 er altså til sals på auksjon, og eg har høyrt at det ved høve har gått for fleire hundre euro. Kva neste års nr. 1 gjekk for i år, fekk me ikkje med oss, for me hasta vidare til neste esperantokjendis:

Dette var Georgo Handzlik, trubadur med både spretne, sarkastiske og triste tekstar. Eg har ved eit høve fått vite av nokon at esperanto ikkje kan fungere som eit skikkeleg språk, for det er jo ikkje mogeleg å banne på det. Eg svarte han med eit par saftige esperantogloser og fekk avsanna myten der og då. Georgo Handzlik dreg dette heilt ut, og har laga ei vise som er stappfull av skjellsord, alt frå avføring til vulgærutgåva av kjønnslivet var representert, sjølvsagt også allusjonar til esperantos kulturhistoriske referanserammer av typen «volapukisto», og han hadde også drista seg til å smugle inn ein ideologisk «finvenkisto» midt mellom skiten og underlivet. Au, den må ha gjort låkt for nokre av dei som var til stades. He he.

Andre songar av meir alvorleg kaliber hadde han òg, men ein av publikumsfavorittane er den me høyrer utdrag av på videoen: Dette er songen om klubben «Verda Stel’» (Grøn Stjerne), som hadde som føremål å velje klubbleiar. Songen går etter formelen «ti klubbmedlemmer kom saman… ni klubbmedlemmer… åtte…», og etter mange fråfall pga. kranglar, keisemd, ulukker og dødsfall var det til slutt berre éin att, og då fekk klubben endeleg ein leiar.

Internacia Arta Vespero (dette vert langt)

Me har aldri sett så mykje maur på eit golv før som akkurat der me sette oss før den internasjonale kvelden. Eit telt får ikkje stå ute i naturen så altfor mange dagar før naturen tek hemn. Me flytta oss, og åtvara ei som sette seg etter oss i maurkolonien. Aha, sa ho og plukka opp veska si frå golvet, dette kan jo forklare kvifor ho hadde funne maur i veska si nokre dagar før.

Internacia Arta Vespero, den populære internasjonale kunstkvelden, er alltid på fredagskvelden i kongressveka. Her er det at kongressdeltakarar frå alle verdshjørna presenterer scenekunsten sin, rett nok gjerne amatørmessig, men også ofte med høg kvalitet. (Ein gong var det ein som såg ut som ein parodi på Monty Python, utan at eg trur det var meininga.)

Det byrja kjempebra. Internacia Koruso (det internasjonale kongresskoret) er eit populært kor med medlemmer frå heile verda. Ofte kan dei opplevast både med eigen konsert (ikkje i år) og med ei framføring på Internacia Arta Vespero, denne gongen med tre songar. At ein publikummar presterte å klappe takta til ein kjend esperantosong med melodien til «Deg være ære», får så vere. Dette er elles så absolutt eit amatørkor, men dei er glade amatørar!

Internacia Koruso

Så vart ei profesjonell operasongarinne introdusert, sopranen Joanna Albrzykowska Clifford. Ho skulle syngje… Hæ? Ho skulle syngje ti songar på ti europeiske språk, for å illustrere det språklege mangfaldet i Europa? Hallo? Verdskongress? Internasjonal kveld?

Jau. Me skulle ha lese programmet i kongressboka betre. Det viste seg at verdsinnslaga på verdskongressen allereie var over, dei hadde funne stad på ein bortgøymd kafé ein stad i byen tysdags- og torsdagskvelden. I staden for dei blanda dropsa frå alle verdshjørna var den «internasjonale» kvelden sett saman av fire separate konsertar etter kvarandre med til dels sterk europeisk og polsk slagside.

Korsong og operasong krev ein noko annan slags konsentrasjon enn mange andre sjangrar. Og det er klart, ein skal jo ikkje døme skravlegubbar og skravlekjerringar nord og ned. Det finst jo ein grunn til at dei snakkar så høgt som dei gjer. Grunnen er at det skjer så mykje på scena, med så mykje musikk og sånt, at dei berre snakke skikkeleg høgt om dei skal høyre kvarandre.

Og alle som har prøvt å snakke i mobiltelefon på ein stad der nokon syng opera, veit òg at det ikkje nyttar å kviskre. Også esperantistar er moderne menneske med mobiltelefon, og dei har akkurat like mykje mobilvit som alle andre. Så kom ikkje her og klag på ungdommen.

Ein får ikkje meir underhaldning enn den ein klarer å lage sjølv. For oss var berginga å skrive små meldingar til kvarandre, delvis kviskre svara, og delvis prøve oss på det vesle me har lært av norsk teiknspråk (ja, for all del, me har då betre manerar enn skravlegubbane, skravlekjerringane og mobiltelefonpratarane). Frå lappen:

Judith: Med unntak av Internacia Koruso blir dette også flere «konserter» på én kveld.

Jardar: Dei har berre europeiske innslag, og snakka jamvel om «nia multlingva Eŭropo» [vårt språkmangfaldige Europa], men bruker berre dei store språka som trugar la multlingvecon [språkmangfaldet, som esperantistar no til dags er så glade i]. – Kva med sorbisk, luksemburgsk, friulsk, baskisk, irsk og dei ikkje-europeiske språka?

Judith: Ikke så mange komponister derfra.

Judith (då songarinna ikkje var ferdig likevel): Enhver konsert har jo ekstranummer.

Ein kommentar om kommentaren min om «dei ikkje-europeiske språka»: Her tenkte eg på at verda (dette var den internasjonale kvelden på ein verdskongress) er mykje større enn Europa. Ethnologue pr. august 2009 tel 6909 språk i verda, derav 234 i Europa, altså ca. 3 %.

Etter ein halvtime med operasjanger byrja me å føle trong for avveksling, og etter 50–60 minutt med solosong frå scena, etter ti europeiske songar, ein esperantosong og nokre ekstranummer (ja, for det var altså ekstranummer) fekk me avvekslinga vår i form av ein ny sjanger:

Małanka

Den nye sjangeren var dansbar kviterussisk folkemusikk. Folkemusikkgruppa Małanka skulle representere den kviterussiske minoriteten i Polen «med fylgjande songar». Og konferansierane byrja å lese opp namna på songane. Og dei las. Og las. Judith var om seg og byrja å telje, sjølv om det var vanskeleg, ettersom alle songane heitte ei lang setning som handla om noko med skog eller elv. Til slutt hadde ho talt tretten songtitlar. Men dette var ikkje slutten. Songane skulle syngjast også.

Og ingenting skal seiast på rytma. Dette var fengjande! Stemninga stod i taket, fleire i publikum dansa, og me òg var med på stemninga på stolane våre både gjennom den fyrste, andre og tredje songen. Men når me passerte åtte songar, byrja me å verte slitne. Undervegs fekk Judith variasjon i livet ved å telje kor langt me var komne, men måtte til slutt også skrive noko:

Judith: Så ensformig…

Etter ca. 50 minutt med tretten kviterussiske folkesongar og eit ekstranummer kom, i tråd med visse tradisjonar, den beste vinen til slutt. Dette var franskmannen JoMo (sjå over), han var proff, visste å avgrense seg, og var også langt meir variert i uttrykket. JoMo er aldri keisam! Og fordi han ikkje var keisam, klarte me heller ikkje å telje songane hans. JoMo kompenserte også for arrangementskomiteens eurosentrisme ved på eige initiativ å invitere den brasilianske rap-artisten Tony opp på scena. Applaus for JoMo!

Men alt i alt vart altså den «internasjonale» kvelden i høg grad ein europeisk og polsk kveld. Eg sat også og tenkte på ei gamal teikneseriestripe i bladet Bamse – verdens sterkeste bjørn, der ein songar med gitar sat og song den same strofa hundre gonger fordi han trudde at då vart songen hundre gonger betre. Det var Internacia Koruso og JoMo som berga kvelden, sjølv om folk byrja å gå før tida også på dette arrangementet.

I neste bloggpost (som kjem om under eit døger) et me middag på fredagskvelden før me legg oss, og neste dag byrjar heimreisa. Judith fortel om dei siste kongressdagane her.

– – –

[Esperantoferd 2009: 1. Warszawa2. Til Białystok3. Dei fyrste kongressdagane4. Zamenhofs fødeby5. Dei siste dagane6. Heim7. KortversjonenEpilog: Vandalar]

Read Full Post »