Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Archive for september 2009

Akkusativ

CD-en til unge Carina Gerlach er det ein song som heiter «Akuzativo», med tekst og melodi av Marina Korotj. Særleg to liner i songen tiltalar meg:

Sed nun sen vi ne eblas la vivo – Akuzativo.
Neniam al vi diros mi adiaŭ.

På norsk vert det:

Men no er ikkje livet mogeleg utan deg – Akkusativ.
Aldri skal eg seie farvel til deg.

Sjeldan kan ein høyre tilsvarande direkte kjærleiksfråsegner til grammatiske trekk, særleg innanfor kategorien kasus. Det næraste ein som regel kjem i musikk elles, er visse godt innpakka ynske om overgang frå singularis til dualis, men numerus vert jo ein heilt annan kategori, og til vanleg er det ikkje spesielt eksplisitt heller.

Kalle Kniivilä har eit videoopptak av akkusativ-songen her. Plata kan du kjøpe på Vinilkosmo (sjå under popmusikk).

(For dei uinnvigde: Akkusativ er ei bøyingsform av t.d. pronomen eller substantiv som typisk viser at me har å gjere med eit (direkte) objekt. På norsk skil me mellom subjektsforma eg og objektsforma meg, og eit anna namn på objektsforma er altså akkusativ.)

Read Full Post »

Det startar der, ja

Jørgen møtte ein fyr, dei snakka om språk, og Jørgen kom inn på at han (altså Jørgen) har lombardisk som morsmål.

– Å ja, lombardisk, sa denne andre fyren, det er eit språk i alpane. Og han kunne også eitt ord på språket, nemleg figa [«figa] med fleirtalsforma fiich [fi:k], med lang vokal og utlydsherding (orsak jukse-IPA-en her). For dei uinnvigde, dette er vulgærordet for noko som mannskroppen min ikkje har.

Så sit eg og fortel dette vidare til fru Judith, og når eg kjem til dette eine ordet som fyren hadde lært seg, kommenterer ho: – Det startar der, ja.

Eg fortel deretter til henne at Jørgen lurte på korleis denne fyren visste så mykje om lombardisk. Jau, han hadde vore studenten til Jardar.

– Det startar der, ja! seier Judith ein gong til.

Read Full Post »

Tale til Elna Matland
ved leiaren i Norsk Esperanto-Forbund, Jardar Eggesbø Abrahamsen,
i høve overrekkinga av H.M. Kongens fortenstmedalje i sølv,
Grand Hotel Terminus, Bergen, fredag 18. september 2009.

Gode Elna.

Tale til ElnaDå styret i Norsk Esperanto-Forbund byrja å nøste i merittane dine, visste me allereie på førehand at dette kom til å ta tid. Det me derimot ikkje visste, var kor omfattande arbeidet ditt faktisk har vore. Me innbilte oss at du hadde lagt ned ein enorm innsats for esperantorørsla, men di meir me nøsta, di meir forstod me at orda «enorm innsats» rett og slett var for små.

Mykje av det du har gjort, har me allereie høyrt nemnt, og alt vitnar om at du er eit organisasjonsmenneske:

Du hadde vel knapt lært esperanto, før namnet ditt dukka opp i klubbavisa for Bergens Esperantoklubb – som redaktør. Du har sagt til meg at dei var så ivrige i klubben etter å aktivisere deg.

Men eg trur det kanskje er mange her i dag som har ein mistanke om at det var ikkje berre klubben som var ivrig.

Du må naudsynleg ha vore ivrig då du sykla til kretsstemne i Vikedal i 1942, midt under krigen, og tre år etter at du lærte esperanto. Resultatet av den sykkelturen var at Bergens-klubben neste år melde seg inn i Vestlandets krets.

Ved frukostbordet på landsmøtet no i sommar lærte du oss ei takk for maten-regle: «Pro la manĝo dankon, ni ne trovis mankon, dankon.» Kvar hadde så denne regla oppstått? Jau, på det årlege Lofthus-arrangementet på 40- og 50-talet som me allereie har høyrt om, og der du hadde ein ikkje ubetydeleg finger med i spelet.

Då du fylte 50, skreiv Carl Støp-Bowitz i medlemsbladet Norvega Esperantisto at du er «unu el la plej dinamikaj esperantistoj en Norvegujo» (ein av dei mest dynamiske esperantistane i Noreg). Og han hadde belegg for påstanden: «Tra la jaroj ni trovas ŝin en preskaŭ ĉiuj eblaj oficoj de la movado» (Opp gjennom åra har me funne henne i nesten alle mogelege verv i rørsla). Og så brukte han 26 liner i medlemsbladet på å ramse opp veldig overflatisk ulike verv og andre gjeremål i norsk og internasjonal esperantorørsle.

Me høyrde i stad at Støp-Bowitz avslutta sin gratulasjon den gongen med at dei fleste esperantistar ikkje ville ha oppnått halvparten så mykje på hundre år som du har oppnått på dine femti fyrste.

Men så la han til: «dezirante al la jubileulino minimume kvindek pliajn same aktivajn jarojn». Han såg altså fram til minst femti nye år med eit tilsvarande aktivitetsnivå.

No har det snart gått førti nye år, og eg trur Støp-Bowitz ville ha vore nøgd.

Mitt fyrste møte med deg var under Universala Kongreso i Bergen i 1991. Der hadde eg den glede å observere deg i full fart gjennom Grieghallen med eit einaste stort smil om munnen. Og det var eit velfortent smil, for under di leiing vart Universala Kongreso i Bergen ein svært vellukka esperantokongress. Eg har vore på mange kongressar, og veit kva eg snakkar om frå eit publikumsperspektiv. Også i Revuo Esperanto, det internasjonale bladet til UEA, forstod dei kva som hadde hendt, og kongressen vart omtalt i svært rosande ordelag.

Bergens-kongressen var også usedvanleg synleg for den jamne bergensar, og med kongress-namneskiltet på brystet opplevde eg å verta stoppa på gata av blide bergensarar som ynskte meg hjarteleg velkomen til Noreg. Dei kom med den velkomsten på engelsk, men dei visste kva esperanto var, og dei hadde høyrt om kongressen.

Elna og Jardar

Dagens forbundsleiar solar seg i glansen frå den gamle leiaren.

Same sommaren gjekk du av som leiar i Norsk Esperanto-Forbund etter seks år i det vervet. Sjølv om du har prøvt å roe deg ned, så har du likevel med visse mellomrom levert friske og ikkje minst dagsaktuelle innspel:

For nokre få år sidan føreslo du å omorganisere den norske esperantorørsla, at me kunne gå vekk frå den tradisjonelle medlemssentrerte organisasjonen og over til ein struktur som var meir i tråd med tida. Forslaget førte nok ikkje til den omfattande debatten som du hadde ynskt, men det illustrerer likevel at du gjev gjerne folk nye tankar å tenkje på, og det gjer du på grunngjevne måtar.

Du er også engasjert på meir tradisjonelt vis. På landsseminaret i 2006 var det du som var hovudattraksjon, med eit entusiastisk føredrag om norsk esperantohistorie, spesialbestilt av forbundsstyret. Du greidde sjølvsagt ikkje å dy deg der heller, så du smugla inn eit lite innlegg om fordelar og ulemper ved den landsmøteordninga som finst i dag.

Som sagt har du prøvt å roe deg ned. Men etter det eg har klart å spore opp, har du framleis to verv i esperantorørsla: Du er varamedlem i styret til Bergens Esperantoklubb. Og etter 51 samanhengande år er du framleis delegito (lokalrepresentant) for Universala Esperanto-Asocio.

Alt i alt har du – så langt – hatt 70 år som ein usedvanleg aktiv esperantist. Dette tyder at sjølv om me har prøvt å nøste i merittane dine etter beste evne, så kan me umogeleg ha greitt å få oversikt over alt det som du har gjort for esperantorørsla, og som du har gjort i tillegg til både lærargjerninga, kommunalpolitiske verv og verv i andre organisasjonar.

Du er sjølvsagt allereie æresmedlem i både Bergens Esperantoklubb, i Norsk Esperanto-Forbund og i Universala Esperanto-Asocio. Likevel følte me altså i forbundsstyret at det var noko som mangla.

Og i dag ser me at kongen var samd med oss.

På vegner av Norsk Esperanto-Forbund: gratulerer og takk!

Read Full Post »

Teikneserieassimilasjon

Det er ikkje kvar dag me ser eit fonologisk fenomen gjort til hovudpoeng i ein teikneserie, men i gårsdagens «Piray» (Hello Snorre) på Nettavisen (Karine Haaland) finn me eit døme på assimilasjon av laryngale trekk.

Kort sagt: I ordet som til vanleg vert stava livsglad, har s-en gjort v-en ustemd. Og legg merke til korleis du sjølv uttalar eit ord som onsdag. Det er ikkje med [d], er det vel?

Men tilbake til «lifsglad». Eg googla akkurat forma «lifsglad», og fekk 37 treff, mot 55 000 for «livsglad». Men eigentleg er jo skrivemåten «lifsglad» ikkje så mykje verre enn skrivemåten «jakt». Sistnemnde ord er i slekt med verbet «jage», og vart tidlegare stava «jagt» (også på nynorsk) nettopp difor.

Det nynorske verbet hugse vert sjølvsagt uttalt med [ks], men me skriv det med g fordi ordet er i slekt med hug. På bokmål har dei to konsonantane vorte omsnudde (fenomenet heiter metatese), og me har fått husge, men der skriv me altså huske i tråd med uttalen.

(Eigentleg hadde eg tenkt å skrive noko fullstendig anna om den assimilasjonen som er brukt i teikneseriestripa, men det vart så omfattande at eg i staden kopierte det over til eit anna dokument som ikkje har noko bloggpreg over seg. Spør meg heller om det på førelesing.)

Read Full Post »

Svikefull datamaskin

Musikksida på CD-en

Eg fekk ikkje til å spele debutplata til Carina Gerlach. Datamaskina mi insisterte stendig på at det ikkje var ein CD, noko eg ikkje hadde opplevt før. Til slutt klarte eg noko flau å overtyde meg sjølv om at dette slett ikkje var ein CD men heller ei tjuverisikring, ei narreplate som eg skulle ha levert inn i bokutsalet på esperantokongressen i byte mot den eigentlege CD-en. No hadde eg verkeleg tabba meg ut, som hadde gløymt noko så elementært, tenkte eg. Plastplata hadde jamvel tredimensjonal utsmykking på etikettsida, og var elles heilt svart.

Men det var ikkje som eg trudde. På bokutsalet til verdsforbundet i Rotterdam prøvespelte dei ein CD som såg likeeins ut som min, og melde tilbake at alt fungerte som det skulle.

Kunne det då ha seg slik at mi eminente datamaskin, min trugne ven på fanget, hadde rana meg for fleire dagar med flott musikk? Eg fekk ei ekkel kjensle, og medan eg assosierte til sjalu personar som i svik mot det fortrulege i kjærleiksforholdet (i alle fall på film) lèt ein detektiv overvake ektemaken, berre sånn i tilfelle maken allereie har vore fyrst ute med noko svikefullt, så gjekk eg sameleis til andre datamaskiner for å få ei visse for om mitt kjæraste hadde svike meg eller ikkje, og eg oppdaga at ja: den fangsitjande venen min er ein fornøyingstjuv.

Uglad over desse dagane med musikkløyse gledde det meg at ei forlaten datamaskin frå gamle dagar framleis var så trugen mot meg at ho ville gje meg den etterlengta musikken utan tanke for eigen vinst.

Og sidan gjekk eg attende til bedragaren, svikaren sit atter på fanget mitt, og må no som straff spele den musikken som eg vart nekta så altfor lenge.

[En Esperanto]

Read Full Post »

Perfida komputilo

La muzika flanko de la KD

Mi ne sukcesis ludi la debutan KD-n de Carina Gerlach. Mia komputilo insistadis ke ĝi ne estas KD, kion ĝi neniam antaŭe faris. Fine mi honteme konvinkis min mem ke ne temas pri vera KD, sed pri kontraŭŝtela disko kiun mi devintus liveri en la Libroservo dum la UK por ricevi la veran KD-n. Nun mi vere faris mison, forgesinte ion tiom simplan. La disko ja eĉ havas tridimensiajn plastajn ornamaĵojn sur la etikeda flanko, kaj krome estas tute nigra.

Tamen ne estis tiel kiel mi kredis. En la Libroservo en Roterdamo oni provludis similaspektan ekzempleron, kaj raportis ke ĉio funkcias bone.

Ĉu do vere povas esti ke mia eminenta komputilo, mia fidela sursina amiko, forrabis de mi plurajn tagojn da bona muziko? Mi ekhavis malagrablan senton, kaj same kiel ĵaluza persono (almenaŭ en filmoj) lasas detektivon gvatsekvi la edzon aŭ edzinon, tiel perfidante la intimecon de la amrilato, nur okaze ke la alia jam unue ĝin perfidis, – tiel same mi ekesploris aliajn komputilojn por kontroli ĉu mia plej kara estas perfidulo aŭ ne, kaj mi malkovris ke jes: mia sinamiko estas plezurrabisto.

Malgaja pro la senmuzikaj tagoj mi ĝojis ke forlasita komputilo de la pratagoj ankoraŭ tiom fidelas al mi, ke sen pensoj pri propra profito ĝi volas doni al mi la sopiratan muzikon.

Kaj poste mi reiris al la trompulo, la perfidulo denove sidas sur mia sino, kaj devas nun pune ludadi la muzikon kiun ĝi dum tiom da tempo rifuzis al mi.

[På norsk]

Read Full Post »

ConCat

Phonoloblog melder at ConCat (Constraint Catalogue) har vorte vaksen: ein wiki med optimalitetsteoretiske… ja, kva skal ein kalle det på norsk? Eg har brukt «føringar», men har vorte meir glad i «krav», somme bruker «betingelser», og på engelsk kallar dei det «constraints», som etter ordboka kan omsetjast med «restriksjonar». I alle fall, ConCat er her.

Read Full Post »

Older Posts »