Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Archive for the ‘esperanto’ Category

flagg-osUtanfor rådhuset til Os kommune i Hordaland vert det flagga med eitt esperantoflagg og to norske flagg denne helga. Grunnen er at Norsk Esperanto-Forbund har landsmøte på Osøyro.

Men landsmøte i esperantoforbundet, kvifor skulle det kvalifisere til flagging utanfor rådhuset?

Jau, Os har ei viktig rolle i norsk esperantohistorie, for frå Os kom Haldor Midthus, mannen som vert rekna som grunnleggjar av den norske esperantorørsla i 1896, berre ni år etter at språket vart lansert. Som mange andre esperantobrukarar på den tida var han ein tidlegare volapükist som hadde meldt overgang til det nye språket. Midthus var visst ikkje den fyrste norske esperantobrukaren, men han var den fyrste som arbeidde aktivt med å utbreie det. Han deltok også på den fyrste internasjonale esperantokongressen i 1905, og vart vald inn i eit språkleg tillitsverv der.

Haldor MidthusAllereie året etter døydde han, og dermed rakk han ikkje å oppleve at norske esperantobrukarar organiserte seg: Den eldste klubben i landet er Trondheim esperantoklubb frå 1907 (i dag med litt over 20 medlemmer), medan Norsk Esperanto-Forbund ikkje vart skipa før i 1911. Forbundet har i dag noko over to hundre medlemmer, og oppunder tretti av desse fann vegen til landsmøtet.

Støtta som i dag står på grava til Haldor Midthus, vart reist av norske esperantistar i 1955, og seier:

Haldor Midthus
✩ 6.10.1841 – ✝ 31.3.1906
grunnla den norske
esperantobevegelse
1896.

Elna-tale103 år etter at han døydde, og i samband med opninga av landsmøtet fredag 12. juni 2009, heldt Elna Matland ein tale ved grava hans ved Os kyrkje. Ho var med på å få støtta reist for 54 år sidan. Ulf Lunde frå styret la ned ein krans på vegner av Norsk Esperanto-Forbund.

Foto av Haldor Midthus: Wikimedia Commons
Foto elles: Jardar Eggesbø Abrahamsen

Read Full Post »

Ny bok

Lingvaj paĝojJudith har allereie blogga om det, og eg låner faksimilen frå henne. For i går, på laurdag, var me og henta opplaget til boka Dek kvin jaroj da Lingvaj paĝoj. Elektitaj tekstoj el Norvega Esperantisto 1990–2005. (Eller på norsk: Femten år med Lingvaj paĝoj. Utvalde tekstar frå Norvega Esperantisto 1990–2005.)

«Lingvaj paĝoj» (Språksider) er ein vignett som har gått att i mange år i medlemsbladet til Norsk Esperanto-ForbundNorvega Esperantisto. Judith har redigert boka, og eg har fått lov til å skrive innleiingar til nokre av kapitla (om kvardagsord, etymologi, preposisjonar, affiks og kapittelet med tekstar for nye og gamle esperantobrukarar.

At kvardagsord er viktige i språket, seier seg sjølv. Også etymologi (ordhistorie), preposisjonar og affiks (føre- og etterstavingar) har med språk å gjere. Frå innleiinga til kapittelet for nye og gamle kan eg som ein smakebit sitere opninga:

Som nybyrjarar høyrer vi gjerne at esperanto har berre 16 reglar. Men etter kvart skjønar vi at dette ikkje kan stemme. I boka Fundamento de Esperanto, som kom ut i 1905, er det rett nok ramsa opp 16 reglar, men dette er berre nokre grunnprinsipp m.a. om korleis formverket skal sjå ut, til dømes at substantiv endar på -o og adjektiv på -a. Grunnleggjande sett er dette likevel berre ei overflatisk innføring i språket, og dei 16 reglane seier lite om korleis språket skal brukast.

Som nybyrjarar høyrer vi gjerne at esperanto har berre 16 reglar. Men etter kvart skjønar vi at dette ikkje kan stemme.

Dei 16 reglane er nemleg ei mistyding. Dei er berre eit pedagogisk vinkla grunnriss av m.a. formverket, og seier fint lite om korleis formverket m.m. faktisk skal brukast. Så då kan eg fortelje om eit unntak som ein sjeldan finn nemnt i lærebøkene, og som berre har oppstått uplanlagt fordi me som menneske er grammatiske vesen. Og så fortel eg om eit unntak til unntaket, og deretter:

Ikkje noko språk kan dekkjast av 16 reglar, og slik er det også med esperanto. Når mange likevel opplever esperanto som relativt enkelt å lære, er det kanskje nettopp fordi formverket er lett å pugge.

Men vil du vite meir, får kjøpe boka (kontakt meg eller Judith) eller overtale meg til å fortelje meir. Prisen er 175 kroner. Tekstane er på norsk og esperanto om kvarandre, og målgruppa er veldig romsleg definert.

Til slutt, før nokon protesterer på tittelen og dei femten åra: Ja, kalenderåra 1990–2005 utgjer til saman 16 år, ikkje 15. Men tekstane i denne boka er henta frå ein periode på 15 år og eit par månader.

Heilt til slutt: Framsideillustrasjonen er av Christian Moe, og demonstrerer partisippsystemet.

Read Full Post »

Wim H. Jansen har vorte utnemnd til professor i interlingvistikk og esperanto ved Universiteit van Amsterdam.

Interlingvistikk er vitskapen om planlagde språk, i praksis særleg esperanto, ettersom dette er det planspråket som har levt lengst og har flest brukarar (herunder også nokre som har lært esperanto i heimen jamsides med det vanlege språket i området).

I meldinga frå Internacia Esperanto-Instituto vert det fortalt at Jansens interlingvistiske karriere til no i hovudsak har handla om syntaks og typologi. Han er elles utdanna som ingeniør (flykonstruksjon, 1970) og innan komparativ lingvistikk, med spesialisering i baskisk (1989). Etter ein karriere innan europeisk romfart byrja han som språklærar i vaksenopplæringa, og fekk òg gjeve ut den fyrste baskisk-nederlandske ordboka. Sidan 2002 har Jansen undervist i interlingvistikk og esperanto ved Universitetet i Amsterdam. I 2007 tok han doktorgraden på ordstillinga i esperanto.

Read Full Post »

« Newer Posts