Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Posts Tagged ‘analysemodellar’

Svært mange studentar spør meg om dei på EXFAC0003-eksamen kan bruke den syntaksen som dei har lært på nordisk. Eller tysk. Eller fransk. Spansk. Engelsk. Svaret er nei, og så kjem spørsmålet om kvifor. (Sjå til slutt i bloggposten om korleis ein likevel kan bruke slike kunnskapar med stort hell på EXFAC-eksamen.) Det eg skriv her, gjeld syntaks fordi det er det eg har fått spørsmål om, men det er like aktuelt også for andre disiplinar.

Den fyrste grunnen til at eg seier nei, er at EXFAC0003 rett og slett ikkje er ein del av nordiskstudiet. Emnet er heller ikkje ein del av tyskstudiet, franskstudiet osb. Det er altså irrelevant kva som er pensum på andre fag som ein måtte studere. Skulle ein bruke t.d. nordisk-syntaksen på EXFAC0003, ville det vere som om eg studerte nordisk, men ynskte å halde meg til tyskpensum. Når studentar fortel om kor mykje arbeid det ligg i å lære begge tilnærmingane (altså både EXFAC-tilnærminga og den meir avanserte tilnærminga frå det vanlege språkstudiet), illustrerer det godt som noko at dei ulike tilnærmingane ikkje er ekvivalente, og at dei aktuelle eksamenane fortener sine respektive studiepoeng. Alternativet ville jo vere at studentane ikkje fekk full utteljing i oppteninga av studiepoeng pga. for stor fagleg overlapping.

I halen på dette kjem eit anna moment: Dette er eit innføringskurs, og lærestoffet ligg til grunn for slikt som ein lærer på ulike språkspesifikke studium. Dette er altså grunnkunnskap, der ein skal vise at ein kan t.d. skilnaden på form og funksjon, at ein veit å identifisere eit indirekte objekt, osb. Eigentleg er det ein repetisjon (og ei utdjuping) av det som ein lærte i grunnskulen, og som ein rett og slett må kunne for å forstå skikkeleg det som ein lærer på dei andre språkstudia. Om ein presenterer ein syntaktisk analyse etter modell frå eit vilkårleg språkstudium, har ein ikkje naudsynleg demonstrert at ein kan desse grunnleggjande og heilt allmenne tinga.

Ein tredje grunn er i slekt med dei to fyrste: Desse ulike modellane som er i bruk på ulike språkstudium, fokuserer på ulike sider ved syntaksen. Innanfor generativ syntaks er det t.d. visse tradisjonar for å fokusere på dei formelle sidene ved analysen. EXFAC-studentar som har brukt fagspesifikke tilnærmingar i staden for den meir allmenne frå EXFAC-pensum, har svært ofte ikkje svart skikkeleg på oppgåva, fordi dei t.d. har gløymt å modifisere tilnærminga si til også å inkludere den funksjonelle analysen som det var spurt etter. Dette er også ein relevant illustrasjon på konklusjonen frå førre punkt.

Mykje av det eg har skrive over, handlar nettopp om at studentane skal svare på eksamensoppgåva: Det inneber naudsynleg at studentane må forhalde seg til det som er pensum for den aktuelle eksamenen. Men for det fjerde inneber dette også at eksamensoppgåva må vere utforma slik at alle studentane på kurset kan svare på oppgåva. Det er ikkje sikkert at ein student som studerer fag X, vil vere i stand til å svare på ei oppgåve som er utforma slik at ein student med bakgrunn frå fag Y kan bruke fag Y sin analysemodell. På eit slikt innføringsemne må det altså leggjast til grunn at alle studentane faktisk vert prøvde i det same på eksamen. (Og det er difor det er eitt felles pensum for alle studentane på kurset.)

Ein femte grunn som heng saman med den førre, er at å opne for at alle skal få bruke sin eigen modell, på tvers av pensum og det som skal prøvast på eksamen, det ville vere å invitere til at ulike studentar skal vurderast etter ulike kriterium under sensuren. Dette ville vere svært urettvist mot studentane.

Ein sjette grunn er at min eigen kompetanse som faglærar heller ikkje strekk til: Eg kan ikkje alle desse ulike tilnærmingane som vert brukte på alle dei spesifikke språkstudia. Og om eg var skikkeleg kompetent i den eine av dei, ville det då ikkje (jf. førre punkt) vere urettvist om eg på den måten i praksis skulle favorisere dei studentane som tilfeldigvis kan den same meir avanserte modellen?

Og då kjem me tilbake til den fyrste grunnen: EXFAC0003 er ikkje ein del av nordiskstudiet, tyskstudiet, engelskstudiet osb.

* * *

Det er rett at eg ved tidlegare høve har tillate folk å bruke dei syntaktiske modellane som dei har lært på dei ulike språkspesifikke studia. Når eg ikkje lenger tillèt det, kjem det nettopp av at det oppstod slike problem som eg nemner over: Dei få studentane som brukte dei meir avanserte modellane, svarte ofte ikkje på meir enn halve oppgåva (og knapt nok det), men svarte altså i staden på slikt som det ikkje var spurt om, og som heller ikkje var noko som studenten skulle prøvast i.

Dermed skjedde dette på måtar som ikkje eingong plasserte den grunnleggjande kunnskapen i ein samanheng, fordi samanhengen kanskje var der, men ikkje det som eventuelt skulle plasserast i ein slik samanheng. (Karakterforklaringane snakkar om å «plassere kunnskapene inn i en sammenheng».) Dei demonstrerte praktisk dugleik i det å setje opp ein eller annan slags syntaktisk trestruktur, men dei demonstrerte ikkje at dei hadde fagleg innsikt i dei heilt grunnleggjande tinga som denne eksamenen skulle prøve dei i.

* * *

Difor, altså: Nei, på eit innføringsnivå som dette tillèt eg ikkje lenger at ein legg til grunn heilt andre analysemodellar enn det som studentane skal få prøvd kompetansen sin i. Men det som derimot er heilt OK, er å sjå pensummodellen i lys av ein annan modell, eller motsett, og på den måten demonstrere at ein verkeleg kan stoffet. Slik er det anten det gjeld syntaks eller noko anna. Det er heilt OK å drøfte veikskapane i den modellen som pensum legg til grunn, ved hjelp av kunnskapar frå dei spesifikke språkstudia eller frå kva som helst som ein har relevant kompetanse i. Det ville i tilfelle gå rett inn i vilkåra for ein A (fagspesifikk karakterforklaring for lingvistikk, fonetikk og swahili):

Høyt kunnskapsnivå. Svært god teoretisk innsikt og, i emner der det er relevant, svært gode praktiske ferdigheter. Kan plassere kunnskapene inn i en sammenheng. Kan bruke kunnskapen til selvstendig og kritisk drøfting og refleksjon over forklaringer, tolkninger og sammenhenger.

Read Full Post »