Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Posts Tagged ‘iWork’

Apple øydela iWork

Somme vil hevde at eg har vore ein levande Apple-reklame sidan eg byrja med Mac i 1993. Ofte har eg gledd meg som ein unge til oppdateringar og nye påfunn, det skal eg vedgå. Men dette er sjølvsagt ikkje heilt utan unntak, og unntaka har kome gradvis oftare. Dei siste ti åra har eg likevel investert delar av mitt skarve truverd i å tilrå den inntil nyleg glimrande kontorpakken iWork for Mac. Fy som eg angrar.

Eg skulle heller ha åtvara mot slike Apple-produkt, og no har eg byrja med nettopp det (nøgnare sagt har eg vorte meir aktiv med det), også i møte med studentane mine. For med Apple veit ein aldri om ein misser fleire års arbeid når nokon i rett posisjon plutseleg får ei openberring. Sjølv kjem eg, slik det ser ut i dag, til å misse alle presentasjonar og føredrag sidan 2003, alle manuskript til førelesingar, læringsmateriell, lærebok, artiklar og alt anna i tekstbehandling sidan 2005, og alle rekneark, herunder også databasar, sidan 2007. Det er framleis mogeleg å konvertere dokumenta til andre format, men du verda for eit arbeid det vert, også etterarbeidet for å få dei viktigaste konverterte dokumenta til å sjå ut slik dei skal.

La meg skyte inn at den mest akutte indignasjonen la seg etter ein dag eller to i oktober, og at det sidan då har handla mest om å finne pålitelege alternativ.

iWork

Keynote

Keynote 5.3 med ein ikkje-fagleg presentasjon av nyare dato.

Då eg heldt ei viktig førelesing i 2003, fekk eg spørsmål etterpå om kva slags program eg hadde brukt, for det såg teknisk veldig bra ut, og var i alle fall ikkje PowerPoint. Eg kunne røpe at eg hadde brukt Keynote, som på det tidspunktet var i versjon 1.1. Liknande kommentarar har kome seinare òg. Keynote har vore lett å bruke, og har gjeve gode resultat på lerretet.

Somme snik seg til å fylgje med på fotballkampar, eg har andre laster. I januar 2005 utbraut eg eit ørlite gledesrop i feil sosial situasjon då eg sneik meg til å sjå på rapporteringa frå presentasjonen til Steve Jobs på Macworld Expo i San Francisco om at no kom det også eit tekstbehandlingsprogram. Programmet heitte Pages, og saman med Keynote og etter kvart reknearkprogrammet Numbers (2007) har vi sidan då hatt programpakken iWork.

Oppdateringane har gjort programpakken stendig betre. Førre oppdatering kom i 2009, med småjusteringar sidan. Tekstbehandlaren Pages har vore hovudverktyet mitt. Berre på heimemaskina har eg i skrivande stund 1170 Pages-filer, og på jobbmaskina 2144 filer. Då ein kollega og eg laga bok for nokre år sidan, sette eg boka i Pages. Dei reviderte utgåvene sameleis, med god kontroll på utsjånaden og utan fare for herpa vektorgrafikk. Alle førelesingane mine sidan 2005 har eg skrive i Pages, alle revisjonane, alle støtteark, alt læringsmateriell, alle brev og viktige dokument.

Det har vore ein brukarvennleg draum å bruke både Pages, Keynote og Numbers, og for meg og mange andre har det etter kvart vorte lite å sakne i funksjonalitet. Gjeldande versjonar var Pages 4.3, Keynote 5.3 og Numbers 2.3.

Så kom oktober 2013

I oktober 2013 kom den neste større oppdateringa: Pages 5.0, Keynote 6.0, Numbers 3.0. Programma vart annonserte med store ord som fantastiske nyvinningar. Gamleversjonane vart samstundes trekte frå marknaden.

Eg oppdaterte ikkje. Det var nok å lese kva andre hadde opplevt. Programma har mist fleire titals funksjonar (for Pages ligg talet på ca. 90–100 fjerna funksjonar), t.d. noko så grunnleggjande som nøyaktig kniping og sperring av tekst, paginering med romartal, og støtte for rtf og doc (docx er støtta). I skrivande stund kan ein heller ikkje søkje og erstatte avsnittsskift eller strenger som inneheld mellomrom. Og folk som opnar ei gammal fil, får øydelagt formateringa si, illustrasjonar vert sletta, øydelagde (dårleg kvalitet) eller flytta rundt på, sidene (eller lysbilete i Keynote) kjem i feil rekkjefylgje, og så vert hærverket automatisk lagra (visstnok reversibelt vha. «Tilbakestill til…» i filmenyen).

I tillegg fortel folk at den gjenverande funksjonaliteten er meir tungvint. Til dømes er den vesle, flytande og praktiske inspektøren fjerna til fordel for eit sidepanel som tek opp ein viss del av skjermbreidda frå topp til tå i dokumentet, stilskuffa (eitt klikk for å skifte stil) er fjerna og er erstatta av ein meny, ein kan ikkje velje alle førekomstar av ein stil lenger, og ein må djupt inn i verktya for å gjere enkle oppgåver. Der tidlegare versjonar kunne brukast både til tekstbehandling og til sidelayout (det siste har eg m.a. brukt til å lage plakatar til fagpresentasjonar), kan noverande versjon brukast berre til tekstbehandling.

Pages

Pages 4.3 med stilskuffe til venstre, og utan inspektør til ære for skjermbiletet.

Filformatet er også endra: Før låg det xml til grunn, så dersom all verdas uhell og nedleggingar skulle vere ute, ville det i det minste vere mogeleg å hente ut tekst. No er det eit ugjennomtrengjeleg binærformat. Pages-filer frå 2008 og tidlegare lèt seg ikkje opne i det heile teke. Men filsuffikset, det er altså det same som før.

Grunnen til alt dette er at Apple vil gjere det mogeleg å redigere dei same dokumenta på ein iPhone som på ein Mac. Ettersom ein telefon og ei fullblods datamaskin ikkje er like gode til slikt, har dei nedjustert Mac-programma til lommeformat både i funksjonalitet og i brukargrensesnitt. På ein telefon er det jo dårleg plass til stilskuffe, flytande inspektør og drøssevis av tekstbehandlingsfunksjonar. Takk og farvel til dei av oss som brukte kontorprogramma til seriøst arbeid.

Etter den massive kritikken frå brukarane har Apple gjort noko så uvanleg som å fortelje at nokre av funksjonane (nokre av dei mindre viktige) skal kome tilbake, m.a. vertikal linjal og betre ordteljing.

Dette er sjølvsagt ikkje godt nok. Eg leiker ikkje når eg skriv noko eller lagar presentasjonar, det er faktisk jobben min, og eg kan ikkje halde pusten og håpe på at framtidige versjonar av programma kanskje skal takle t.d. nøyaktig sperring og kniping, paginering med romartal, bokmerke, hyperlenkjer til nettsider, søk-og-erstatt som forstår avsnittsskift/sideskift/mellomrom, samankopla tekstboksar, ligaturkontroll, ikkje-automatisk språkval for teksten, rtf-filer, diskontinuerleg tekstmarkering, ikkje-amerikansk datoformat i reknearket, sidemargar same stad, cellesplitting, cellebakgrunn, alfakanalvideo i Keynote (gjennomsiktig videolag, eg har drøssevis av slike i Keynote-presentasjonar der eg har teksta videoar) og støtte for QuickTime-plugins same stad for å kunne spele meir enn H.264 (men då får vel iPhone-versjonen fort eit problem), eller at det skal verte enkelt å handtere avsnitts- og teiknstilar igjen.

Papir, blyant, viskelêr og linjal. Tekst: Leaked photo shows Apple beta testing Pages 6.0 for the next major iWork upgrade. The release version will also have support for a vertical ruler. An attempt to take a screen shot of the Keynote 7.0 beta failed because of a defective bulb in the overhead projector.


Apple har ikkje akkurat skrudd opp forventingane til neste versjon.

For dei nye versjonane av iWork-programma Pages, Keynote og Numbers er altså ikkje nye versjonar. Dei er nye program på 1.0-stadiet eller under, men som heiter det same som dei gamle, og som har fått høgre versjonsnummer, og bruker dei same filsuffiksa men med eit heilt anna innhald og format.

Det er sjølvsagt kjempefint å kunne redigere det same dokumentet på ein telefon, eit nettbrett og ei datamaskin, og få dette automatisk synkronisert. Sjølv om eg personleg aldri ville ha skrive førelesing eller laga plakat på ein mobiltelefon. Hadde dei lansert dette som versjon 1.0 av iSumthin, utan iWork som referanseramme eller rival, hadde det sikkert vore supert. Det som er verre å rose Apple for, er at dei til ære for desse nye programma vel å sende nokre heilt andre slags program, fullblodsprogramma for datamaskin, til havs og sabotere årevis med arbeid for så mange brukarar.

Kontorprogram er ikkje såpeproduksjon

For dette handlar ikkje berre om å misse gode verkty. I tillegg risikerer arkiva våre å verte utilgjengelege ved ei tilfeldig oppdatering av operativsystemet som øydelegg noko for iWork ’09 (gamleversjonen vert ikkje avinstallert). Derfor kan vi altså ikkje halde pusten, men må berge dokumenta våre over til eit anna format medan iWork ’09 framleis fungerer.

Om nokon innstiller produksjonen av favorittsåpa, kan ein framleis kjøpe ei anna såpe og vaske seg. Men vi kan ikkje bruke Word eller eingong Pages 5 til å opne eit Pages 4-dokument (Pages 5 fungerer altså på filer frå 2009 og seinare, men ikkje på ein påliteleg måte). Vaskar eg meg på hendene, så har eg vaska meg, og kvar vask er ein avslutta vask. Har eg skrive ei førelesing, eit støtteark eller eit notat om noko eg arbeider med på jobb eller privat, så treng eg ofte å kunne kome tilbake til det på pålitelege måtar gong på gong i årevis.

I motsetnad til såpeproduksjon er det å tilby kontorprogramvare av denne typen identisk med å love ein infrastruktur med kontinuitet og stabile rammer for viktige data. Denne lovnaden har Apple brote. Ein kan ikkje stole på ein leverandør som fjasar bort nytteprogram og fjernar elementær funksjonalitet fordi det er kulare å samkøyre greiene med ein mobiltelefon. Då tek ein ikkje dei seriøse langtidsbrukarane på alvor.

Brukarvurderingar av Pages

Gjeldande versjon av Pages (5.0.1) har pr. 23. desember 2013 eit gjennomsnitt på 1,9 stjerner på den amerikanske versjonen av Mac App Store, med 1 stjerne frå 64 % av stemmene. Gjennomgangsmelodien i omtalane er «garbage», «horrible» og «worthless». Gjennomsnittskarakteren for versjonane før 5.0 var 4,0 stjerner, med 5 stjerner frå 60 % av stemmene.

Det ironiske for meg som har unngått Word, er at eg framleis kan opne tjue år gamle filer frå Word 5.1a med dei nyaste Word-versjonane. Det er berre nokre månader sidan eg trong dette då eg skulle skrive ei førelesing som var delvis basert på noko eg skreiv tidleg på nittitalet. Men Pages frå oktober 2013 kan altså ikkje opne Pages-filer frå september 2013 utan å rote det til. Fordi det skal vere mest mogeleg kompatibelt med ein telefon.

Tenk deg at Microsoft med brask og bram kom med eit nytt tekstbehandlingsprogram som var for ein stor del inkompatibelt med Word-filer, eit nytt program som ikkje inneheldt støtte for grunnleggjande funksjonar for ein tekstbehandlar, og at dei samstundes trekte Word frå marknaden fordi det nye programmet skulle heite Word, skulle marknadsførast som oppgradering av nettopp Word, og skulle bruke filsuffiksa .doc og .docx, no med eit heilt anna innhald og format enn før. Og at dei samstundes gjorde det same med Excel og PowerPoint. Tenk deretter på ordet «tillit». I tilfella med Word, Excel og PowerPoint ville i det minste andre program og tenester ha takla filene på eitt eller anna slags vis.

Hadde dette vore eit unikt uhell, hadde det vore si sak. Men dette er berre den siste episoden i ein serie med neddumma oppdateringar, til dels lanserte med høglydt marknadsføringssvada. Operativsystemet er framleis etter måten bra, og er saman med ein del viktige program frå andre leverandørar ein viktig grunn til at eg held meg til Mac (men operativsystemet har fått fjerna rullefelt-pilene og den finstilte kontrollen der, for å gjere det meir likt ein telefon, og eg har visse arbeidsoppgåver der andre navigeringsmåtar ikkje er fullverdige alternativ).

Så kva gjer eg no?

Eg har ikkje heilt bestemt meg enno, sjølv om eg har byrja å vippe i spørsmålet om tekstbehandlar. Word freistar ikkje spesielt. Berre det at eg treng trygg grafikkbehandling og lettvint tabellformatering og stilhandtering, er nok til å halde Word litt på avstand i dagleglivet, og sjølvsagt nye Pages endå meir på avstand. OpenOffice med venner liknar etter min smak litt for mykje på Word, og det er vel også meininga, forstår eg.

Eg synest at Mellel har ei bratt læringskurve og er noko upraktisk. Eg har ein lisens og skal ikkje sjå heilt bort frå at eg tek det i bruk til ei og anna oppgåve. Men eg har også byrja å snuse på Nisus Writer Pro, som er lett å bruke og har god stilhandtering. Eg brukte veslebroren Nisus Writer Express den siste tida før Pages kom i 2005. Og sjølv om nokre funksjonar er sårt sakna i Nisus (t.d. maskering, direktealfa og sidelayout) eller er litt omstendelege i inneverande versjon (t.d. kniping/sperring og skriftlinejustering), er somme ting også meir avanserte enn sjølv gamle Pages. Til dømes er søk (og erstatt) fenomenalt. Og teiknstilar endrar sjølvsagt font og språk, men samstundes kan språk definerast slik at det også automatisk ikkje berre slår av stavekontroll men også endrar tastaturoppsettet. Plutseleg vart det mykje lettare å skrive lydskrift.

Nisus-programma bruker som standard rtf som underliggjande format, så filene vil vere leselege sjølv om produsenten skulle få ein vulkan i hovudet. Andre ting er ikkje like bra, t.d. er programmet av og til usamd med seg sjølv om eit avsnitt skal delast eller ikkje mellom to sider, og så vert sideskifta berekna på nytt og retta opp når ein redigerer noko der. Grafikk og tekstflyt rundt grafikk kan rote det til for kvarandre slik at dei av og til hoppar både hit og dit akkurat under grafikkinnsetjinga. Og bilete som strekkjer seg utanfor satsspegelen («tekstområdet» på sida), får ein strek gjennom seg akkurat der på utskrifta, spesielt synleg dersom grafikken har skugge.

Same kva eg landar på, grur eg meg sjølvsagt til å måtte konvertere og deretter reinske opp manuelt i så mange noverande Pages-filer (ein masseeksport må gjerast same kva, berge det som bergast kan medan det framleis er mogeleg), så eg kjem nok til å sveipe innom Pages 4.3 enno ei stund medan eg utset det uunngåelege.

Numbers

Numbers 2.3 med fleire separate tabellar på eitt og same ark. Inspektøren flyt der vi vil ha han.

Rekneark er ikkje fullt så kritisk, men eg har altså unngått Excel. Sist eg prøvde Excel, hadde det m.a. problem med unicode når eg skulle importere tabtekstfiler med lydskriftteikn, eller motsett veg eksportere data med slikt eller andre spesialbokstavar. Eg kan ikkje sjå at dette har betra seg noko i Office 2011. Somme har føreslege Tables, men det verkar litt fattigsleg, sjølv om det ser ut til å takle i alle fall reknestykka mine (i Excel-eksport frå Numbers 2.3) betre enn Excel gjer sjølv, så eg skal ikkje heilt avskrive det. Eller Excel heller.

Eg les at nye Numbers ikkje er fullt så ribba for funksjonalitet som nye Pages og Keynote, det har i hovudsak berre vorte meir tungvint å bruke. I gamle Numbers finst det t.d. inspektør (det har forresten også Tables). Og ikkje minst ligg arka i ei liste nedover i venstre kant av vindauget, med god kontroll over både arka som heilskap og elementa på kvart av arka (noko av det geniale med Numbers er nettopp at ein kan ha fleire separate tabellar på eitt og same ark). I nye Numbers ligg arka som faner vassrett bortover utan detaljoversikt over strukturen. Slik vert det jo på ein telefon. Tråden på Apple-forumet om nye Numbers er elles avskrekkande nok, og omtalane på amerikanske Mac App Store er ein einaste lang variasjon over ord og uttrykk som «useless», «great app destroyed» og «lost my work».

Og finst det eit presentasjonsprogram som kan tene som brukarvennleg, funksjonsrik og estetisk erstatning for Keynote? Eg bruker som regel krit og tavle i undervisninga, men til føredrag og presentasjonar må eg som oftast ha noko meir moderne. Keynote var det beste. Eg liker ikkje PowerPoint.

Lenkjer

Apple-foruma har mange innlegg frå folk som har fått øydelagt arbeida sine av dei nye iWork-programma, og som har brukt dagar og veker på reparere skadane. Skuld ikkje berre på dårlege backuprutinar her. Dersom ein bilprodusent med overlegg leverer ein bil med katapultsete, er ikkje dårleg bilbeltebruk den einaste syndaren. Eg har gode backuprutinar, og sparer meg elles mykje arbeid på å halde meg unna dei nye iWork-programma. Men det kjem til å ta tid å berge seg over på noko som ein kan stole på i lengda, kva det enn vert.

Pages FAQ: Some Less Good News with Pages 5
Pages FAQ: Undocumented Proprietary File Format in Pages 5
Betalogue: Pages 5: An unmitigated disaster
Betalogue: More on Pages 5
Ars Technica: The productivity suite formerly known as iWork
Macworld: Numbers 3.0 review
Macworld: Pages 5.0 for Mac review
Macworld: Keynote 6.0 for OS X review
Apple-forum: Pages 5 features checklist
Apple-forum: Why does Apple get rid of so many useful features in new Pages?
Apple-forum: List of deleted features in Keynote ’13
Apple-forum: What has been lost in Numbers 3.0 upgrade?

Ikkje alle desse lenkjene fungerer lenger, forresten. Natt til 16. desember norsk tid, etter at «Why does Appe get rid of…»-tråden på Apple-brukarforumet hadde vorte rundt 70 sider lang med ca. 1050 stendig meir hissige innlegg og hadde vorte lesen omtrent 63 200 gonger, så bestemte Apple seg for å gjere heile tråden utilgjengeleg. Ikkje-innlogga brukarar vert bedne om å logge seg inn, medan innlogga brukarar får denne meldinga: «It appears you’re not allowed to view what you requested. You might contact your administrator if you think this is a mistake.»

Read Full Post »

Ny lineavstand i Pages ’09

Nøyaktig lineavstand i Pages ’08 og tidlegare var visst ikkje så veldig nøyaktig. Eller nærare sagt var dette avhengig av kva for ein font ein brukte. Noko eg sjølvsagt ikkje oppdaga før eg opna eit gamalt dokument i Pages ’09 og såg at her låg linene tettare, og dokumentet hadde vorte kortare.

Det viser seg at Pages ’08 og tidlegare behandlar dei fleste fontar rett: Times, Palatino og det meste anna har den same lineavstanden som kvarandre dersom ein set dei til å ha nøyaktig lineavstand, t.d. 14 pt. Men Times New Roman, Apple Symbols, Monaco og nokre andre fontar får ein annan faktisk lineavstand, i alle fall dei versjonane som eg har. «Nøyaktig 14 pt» tyder altså ikkje det same for alle fontar i Pages ’08.

I Pages ’09 får derimot alle fontar den same lineavstanden dersom dei vert sette til å ha nøyaktig den lineavstanden som dei skal ha.

Pages-lineavstand

Sjølvsagt er det surt at nokre av dei gamle dokumenta ikkje ser ut i Pages ’09, men det er no likevel betre, synest eg, at denne feilen har vorte retta i Pages ’09, enn om feilen skulle få leve vidare berre for å halde nye Pages kompatibel med eldre versjonar av programmet.

Dette tyder likevel at det for somme av oss kan vere lurt å ikkje slette iWork ’08 frå harddisken sin, sjølv om me installerer iWork ’09. I mitt eige tilfelle har eg heldigvis brukt «trygge» fontar i dei fleste av dei gamle dokumenta mine, men nokre dokument (til overmål nokre viktige og veldig store dokument) vil trenge manuell justering i Pages ’09, og då er det greitt å ha ’08 å sjå etter.

Somme oppdaga feilen for lenge sidan, her:

It seems OpenType fonts never work with exact line spacing. Many other fonts fail as well, but many work. You just have to try it out, to see if it works for your favourite fonts.

Men i Pages ’09 er altså feilen retta.

(Til slutt skriv eg ordet «linjeavstand» på bokmål her i parentesen til ære for søkjemotorane.)

Read Full Post »

Filformatet i iWork ’09

I ein tidlegare post om iWork ’09 nemnde eg at det nye standardformatet er ei fil og ikkje ein pakke. Dette gjer det enklare å sende dokumenta på e-post, ein treng ikkje zippe dei fyrst.

På Apple Discussions las eg at dei nye filene eigentleg ikkje er anna enn ein zippa versjon av pakken. Og sanneleg, slik er det:

Fyrst stilte eg inn Pages til ikkje å lagre nye dokument som pakkar. Deretter laga eg eit Pages-dokument med litt tekst og grafikk inni. Eg lagra det som test.pages, og det var openbert ei fil, ja, og ikkje ein pakke.

Så endra eg .pages til .zip, dobbelklikka på fila, og vips, så pakka fila seg ut til ei mappe som heitte «test» (sjå biletet). Inni der fann eg den same strukturen som ein finn i ein vanleg Pages-pakke av gamlesorten. Einaste skilnaden var at xml-fila ikkje var gzippa, og dermed heitte index.xml og ikkje index.xml.gz.

Utpakka Pages-fil

Som sagt tidlegare, så har eg gjerne redigert grafikk og video og sånt direkte i pakken, og no gjorde eg det same. Testbiletet i den utpakka testfila fekk seg ein stygg omgang i Preview (eg justerte fargane litt), eg lagra fila, zippa mappa, endra .zip til .pages igjen og dobbelklikka. Då opna dokumentet seg feilfritt i Pages, og biletet låg der i justert versjon.

Men ikkje nok med det. Medan det framleis var ei mappe, kunne eg rett og slett leggje til .pages i namnet på mappa. Då vart mappa til ein pakke av gamlesorten. Det var berre å dobbelklikke på denne pakken (test.pages), og så opna dokumentet seg i Pages. Juhu.

Eg nemnde over at xml-fila i det utzippa dokumentet ikkje var gzippa. Ein fyr på Apple-forumet hadde konvertert sine gamle Keynote-dokument til det nye formatet, med det resultatet at filene voks med fleire giga. Hypotesen var at innhald som låg i den opphavlege pakken, og som av ein eller annan grunn var sterkt komprimert der, tok meir plass når det berre låg i eit zip-arkiv. Uheldig, han.

Men men, eg trur eg held fram med pakkar, dei er trass alt enklare å arbeide med enn om eg skulle pakke fram og tilbake (eller ut og inn) heile tida.

Read Full Post »

Ny iWork (2)

I førre bloggpost såg eg på fyrsteinntrykket (OK) og andreinntrykket (hent flugesmekkaren) av iWork ’09. I denne bloggposten skal eg ta føre meg to problem i Pages som er lette å løyse: fyrst avsnittsnummerering i innhaldslista, deretter spørsmålet om kvar det vart av dei heimedefinerte dokumentmalane som eg brukte i iWork ’08.

Avsnittsnummerering

Nivådelt avsnittsnummerering i innhaldslister i Pages er framleis litt tungvint, men ikkje lenger umogeleg. Som før er det umogeleg å definere i ein avsnittsstil kor mange nivå det skal vere i nummereringa, ein må justere dette manuelt for kvar einaste overskrift og mellomtittel. Tidlegare var det òg slik at når ein hadde laga ei innhaldsliste, så levde gjerne nummereringa i innhaldslista sitt eige liv, og vart nullstilt til øvste nivå berre ein pusta på tastaturet (altså at t.d. «1.2.2. Utgreiing om irriterande feil» plutseleg vart «8. Utgreiing om irriterande feil»).

Det er framleis slik at dersom ein ikkje held tunga beint i munnen, så skjer dette: Det som i innhaldslista skulle sjå slik ut:

1. Hei
1.1. Neste nivå
1.2. Det same nivået
1.2.1. Neste nivå igjen

vart sjåande slik ut nokså fort, t.d. då eg plasserte skrivemerket der for å formatere innhaldslista:

1. Hei
Neste nivå
Det same nivået
1. Neste nivå igjen

Men berre til eg prøvde å gjere noko med det, då såg det etter kvart slik ut:

1. Hei
2. Neste nivå
3. Det same nivået
4. Neste nivå igjen

Etter eit lite ordskifte på Apple Discussions vart løysinga som så:

  1. Skriv nokre titlar/overskrifter/mellomtitlar i dokumentet (altså ikkje innhaldsliste, den kjem me tilbake til), og gje dei den formateringa du vil (halvfeit skrift, storleik osb.).
  2. Definer ein listestil for desse overskriftene. Denne stilen må innehalde alle «innrykksnivåa», dvs. at du vel «Nivådelt nummerering» (i Inspektør > Tekstinspektør > Liste), og for kvart innrykksnivå (dvs. for kapittelnummer som 1, 1.1, 1.1.1 osb.) vel du det tal- og tekstinnrykket du vil ha. Gjer dette medan du har skrivemerket plassert i éin og same (mellom-)tittel, og ikkje tenk på at det vert feil nummereringsnivå undervegs. Dette kan du rette etterpå (punkt 6). Poenget er å få lagt inn opplysningar om alle dei nivåa du treng, på éin gong.
  3. Pass på at denne listestilen (som du kanskje kan kalle «avsnittsnummer», og som altså skal vere justert for alle dei nivåa du treng) er i bruk i alle titlane. Det gjer du ved å markere titlane og deretter klikke på listestilen.
  4. (Om-)definer den aktuelle avsnittsstilen for kvart tittelnivå (t.d. Overskrift 1, Overskrift 2 osb.). «Definer stil fra markering på nytt» eller «Opprett ny avsnittsstil fra markering», alt etter som. Når du gjer dette, vil stilen innehalde opplysningar om at det skal vere ei nivånummerert liste. Men sjølve det konkrete nivået vert altså ikkje med i stildefinisjonen.
  5. Om du lagar nye stilar, og ikkje berre omdefinerer dei som var der i utgangspunktet, må du passe på å gje kvar overskrift korrekt stil no.
  6. Gå deretter til kvar av titlane, og set innrykksnivået manuelt for kvar av dei. Sjølve innrykksnivået er som nemnt ikkje ein del av avsnittsstilane som du nettopp definerte. Dette tyder òg at når du lagar nye nummererte mellomtitlar og overskrifter seinare i dokumentet, må du passe på å eventuelt justere innrykksnivået manuelt der òg.
  7. Gå til Inspektør > Dokumentinspektør > Innholdsfort. og vel ut dei avsnittsstilane som skal liggje til grunn for innhaldslista.
  8. Plasser skrivemerket på ein høveleg stad (t.d. fremst i dokumentet) og vel Sett inn > Innholdsfortegnelse.
  9. Du ser at avsnittsnummereringa i innhaldslista er på trynet, men ikkje tenk på dette enno. Formater innhaldslista slik at ho ser grei ut. Kanskje du vil bruke ein annan font, ein annan fontstorleik osb. Truleg vil du setje inn ein tabulatorstopp slik at sidetalet står fint og vakkert til høgre på sida (hjå meg står sidetalet elles på neste line, og det ser veldig uoversiktleg ut).
  10. Definer ein listestil for innhaldslista, med same prosedyre som i pkt. 2. Listestilen (som du kanskje vil kalle «innhaldsnummer») må altså innehalde alle dei avsnittsnivåa som du treng.
  11. Sjå til at denne listestilen er i bruk i heile innhaldslista. Det gjer du ved å markere elementa i innhaldslista og klikke på listestilen.
  12. Definer innhaldsliste-avsnittsstilane med grunnlag i slik innhaldslista er formatert no. Typiske standardnamn på slike stilar er «TOC Heading 1», «TOC Heading 2» osb. Dette må du gjere for at stilane skal innehalde opplysningar om at dei skal ha nivådelt nummerering.
  13. Pass på at kvar overskrift i innhaldslista har rett stil, dvs. klikk på ein kapittel- eller avsnittstittel i innhaldslista og tilordn deretter korrekt avsnittsstil.
  14. Set korrekt innrykksnivå på kvar tittel i innhaldslista. Dette kan gjerast éin gong for kvar stil i innhaldslista, ettersom alle titlar osb. med den same stilen vert markerte i innhaldslista straks du klikkar på ein tittel der.
  15. Mi røynsle er at når eg har gjort dette, er det ofte (men ikkje alltid) minst éin tittel i innhaldslista som har fått feil innrykksnivå. Til dømes kan ein tittel på 3. nivå plutseleg insistere på å vere på 4. nivå. Skjer dette, kan du klikke på den tittelen i innhaldslista (alle med den same stilen vert då automatisk markerte, som nemnt over). Gå til listeinnstillingane i Inspektør, og skriv korrekt nivå i rubrikken «Innrykksnivå». Ikkje trykk på pilsymbola for å justere dette, for då vil også dei titlane med rett nivå verte justerte.
  16. Gjenta punkt 15 til du er nøgd.
  17. Når du no skriv dokumentet ditt og legg til fleire nivånummererte mellomtitlar osb., vil innhaldslista verte automatisk oppdatert straks du klikkar på henne.

Om innhaldslista likevel vert tullerusk, så sjå over om du har fylgt desse instruksane til punkt og prikke. Eg sat her og skulle gjere dette for meg sjølv medan eg skreiv ned instruksane, men innhaldslista vart tullerusk straks eg klikka på henne i punkt 17. Feilen var at eg hadde gløymt å aktivere korrekt avsnittsstil for dei ulike titlane i innhaldslista i punkt 13, alle hadde stilen «TOC» i staden for «TOC Heading 1» osb.

Kvar vart malane av?

Til slutt skal eg nemne ein bagatell som like fullt kan vere til forvirring for trugne Pages-brukarar: Dei ulike lokaliseringane (grensesnitt-språka) bruker sine eigne namn på mappene på harddisken. Dette er som før, skjønar eg, men eg har ikkje fått oppdage det før no, når bokmål faktisk er eit val.

Men dette medfører at dersom ein har laga seg malar tidlegare, så finn ikkje Pages desse malane i malveljaren dersom ein no startar nye Pages på bokmål. Endrar ein språk til engelsk, finn Pages malane likevel. Grunnen er at malane som vart lagra i gamle Pages, vart lagra (i alle fall om ein hadde valt engelsk som språk) her (der ~ tyder ‘i heimekatalogen din’):

~/Library/Application Support/iWork/Pages/Templates/My Templates/

Startar ein programmet på bokmål, finn ein i staden malane her:

~/Library/Application Support/iWork/Pages/Maler/Mine maler/

Det skulle ikkje vere naudsynt å lokalisere slike mapper på denne måten. Dei færraste rotar seg inn i Library-mappene i det heile teke, og dei som gjer det, veit som regel kva dei gjer.

For å få Pages til å bruke den same malmappa på norsk som på engelsk kunne ein sjølvsagt ha laga alias av mappene, slik at «Templates» har aliaset «Maler», og «My Templates» har aliaset «Mine maler». Då skulle ein vente at Pages fann fram til den same mappa anten me starta programmet på norsk eller på engelsk. Men gjer ein dette i Finder, fungerer det ikkje likevel. Ein må gjere det i Terminal. Her er oppskrifta:

cd ~/Library/Application\ Support/iWork/Pages
ln -s Templates Maler
cd Templates
ln -s My\ Templates Mine\ maler

Read Full Post »

Ny iWork (1)

Eg har brukt iWork-pakken i nokre år no. I staden for Word bruker eg Pages, i staden for Powerpoint bruker eg Keynote, og i staden for Excel bruker eg Numbers. Greie, oversiktlege og brukarvenlege program som eg liker betre enn konkurrentane frå Microsoft.

6. januar kom iWork ’09. Demoversjon er lasta ned og prøvd.
 
Fyrsteinntrykket: OK.
Andreinntrykket: Hent flugesmekkaren.

Fyrsteinntrykket

Keynote har fått nokre nye og flotte overgangar, eg tenkjer særleg på det som på norsk heiter «Magisk flytting» (ja, for no er heile iWork også på norsk, dvs. bokmål). Der kan ein gå frå det eine lysbiletet til det neste, men med eit objekt (t.d. eit bilete) som overlever skiftet, og som flytter seg, endrar storleik osb., alt etter kva ein treng. Har ikkje sett så mykje på Keynote enno, men det er sikkert meir snadder òg.

I Pages har det også kome nye ting, m.a. kan bilete no leggjast i bakgrunnen, og ikkje berre vere «tekstbundet» (inline, fylgjer teksten) og «flytende» (floating, fylgjer ikkje teksten). Tidlegare versjonar har hatt fotnotar, no finst det også sluttnotar. I Numbers kan ein omsider rekne ut tidsdifferansar på skikkeleg måte.

Det har kome eit nytt filformat for alle tre programma. Pass på. Frå gamalt av har Keynote, Pages og Numbers lagra dokumenta sine som pakkar, dvs. mapper som for Finder (filbehandlingssystemet på Mac) ser ut som filer, men som teknisk sett er mapper. Inni dei finn ein m.a. alle bilete som dokumentet inneheld, og det er lett å hente dei ut, redigere dei osb. Ein treng berre å høgreklikke på «fila» og velje «Vis innholdet i pakken».

Kjekt for oss som kan finne på å gjere slikt. Eg har ikkje tal på kor mange gonger eg på denne måten har henta ut ein kopi av eit bilete som eg har brukt i eit brev eller ein rapport, eller kor mange gonger eg har redigert ei video- eller biletfil i ein Keynote-presentasjon utan å måtte ordne objektrekkjefylgje og lagstabling på nytt. Av og til er det rett og slett enklare å gjere det på denne litt tekniske måten enn å gjere det slik som programmet innbyd til.

Nytt i iWork ’09 er at programma som standard lagrar dokumenta sine som ei einaste stor einskildfil (slik som Word og sånn), ikkje som pakkar (gamle versjonar lagra berre som pakkar). Fordelen er at då kan ein sende filene i e-post utan å zippe dei fyrst. Ulempa er at ein ikkje lenger kan opne pakken og rote omkring som ein vil.

I innstillingane til kvart av dei tre iWork-programma kan ein velje «Arkiver nye dokumenter som pakker». Då vil ein framleis få pakkar av gamlesorten. Men merk at straks ein har laga seg eit dokument som er anten ein pakke eller ei kompakt fil, så kan ein ikkje «lagre som» det andre formatet.

[Oppdatering om det nye filformatet: det er berre ein zippa versjon av det gamle filformatet.]

Andreinntrykket

No kjem flugesmekkaren. For det er ikkje alt som har gått knirkefritt.

iWork har no fått norsk grensesnitt, avgrensa til bokmål. I språkoversikta til programmet finn eg desse språka: bokmål, dansk, engelsk, finsk, fransk, italiensk, japansk, kinesisk (forenkla han), kinesisk (tradisjonell han), koreansk, nederlandsk, polsk, portugisisk, portugisisk (Portugal), russisk, spansk, svensk og tysk. Og det er ikkje noko å klage over.

Men når ein køyrer programmet på norsk, har Keynote to overgangar som begge har fått det norske namnet «Fall». Dette svarer til det som på engelsk heiter «Fall» og det som på engelsk heiter «Flop». På norsk har altså desse vorte blanda saman, og begge fungerer i praksis som «Flop», men utan retningskontroll. Vil ein bruke ein av desse overgangane (og ha kontroll over Flop), må ein altså starte Keynote på engelsk. Ein kan som kjent enkelt deaktivere bokmålsversjonen ved å markere programikonet i Finder, trykkje ⌘I og fjerne haka ved «bokmål».

Bugrapport er send til Apple via responssida.

Eg må nemne ein språkrelatert ting til. Dersom ein har norsk som standardspråk i Mac-grensesnittet (eg har «Norsk Nynorsk» øvst, deretter «Norsk Bokmål» og «Engelsk»), men deaktiverer bokmål i Numbers for å køyre det på engelsk, så er det ikkje alle hjelpetekstane som vert tilgjengelege. Sånn, så er det òg nemnt. Har sendt bugrapport.

Det er kanskje å overdrive å bruke flugesmekkar på det neste, men litt irritasjon må eg unne meg.

ODF: Mange iWork-brukarar omkring på diverse forum har reagert på at heller ikkje den nye versjonen av Pages stør ODF. For min eigen del skjedde det at få timar før iWork ’09 vart lansert, kom det melding om at arbeidsplassen min er pålagd å bruke opne format på dokument som skal leggjast ut offentleg på nettet: HTML, PDF og ODF er godkjende. (Ein overordna instans på arbeidsplassen kom same dag med interne instruksar til sine tilsette om ei heilt anna sak. Dei instruksane fekk me serverte i ei Word-fil.)

Stiplalinene i iWork har endra seg, og det irriterer meg:

Pages fungerer no integrert med MathType og Endnote, så det er ikkje lenger tvil om at programmet har ambisjonar. Då er det svært skuffande å oppdage at stiplalinene (i strekfigurar, tabellar og avsnitts-kantliner) ikkje lenger har ulike strekavstandar å velje mellom. Dette gjeld alle tre iWork-programma. I staden står valet mellom heiltrekt, stipla og prikka line (sistnemnde er noko nytt). Altså, det som før var tre slags stiplaliner, har no vorte éi einaste stiplaline og i tillegg ei prikkaline.

Eg synest dei små streka i den nye stiplalina kjem litt for tett for mine optimalitetsteoretiske tabellar, det er ikkje utan grunn at eg i Pages ’08 og Keynote ’08 helst brukte stiplaliner med stor avstand mellom småstreka. I naudsfall kan eg sjølvsagt lage ein tabell i eit iWork ’08-program, lagre dokumentet, opne det i det tilsvarande iWork ’09-programmet med originale stiplaliner, og kopiere det over til det dokumentet eg skriv på. Men det er no litt tungvint, då.

I neste bloggpost om iWork ’09 skal eg sjå på korleis ein løyser eit par problem: Korleis lagar ein nivånummerert innhaldsliste, og kvar vart det av dokumentmalane mine?

Read Full Post »