Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Posts Tagged ‘pdf’

Sjukehuskart

Tenk deg at du har eit ærend på St. Olavs hospital, kanskje skal du vitje ein pasient, kanskje er du ute i eige ærend. Kanskje er du gamal og svaksynt og har ikkje særleg peiling på datatekniske saker, men du har datamaskin, og veit å navigere på nettet. I alle fall treng du å vite kvar du skal gå, ikkje nøyaktig på centimeteren, men sånn omtrent på tjuemeteren. Det held sikkert også å få vite kva for eit bygg du skal til, og kvar dette bygget ligg. Framgangsmåten er slik:

Gå til heimesida til sjukehuset, klikk på lenkja til kartsida deira, og klikk deretter på «Kartbok over sykehusområdet på Øya». Denne kartboklenkja er ikkje ei vanleg nettside men ei MHTML-fil, som er er eit arkivformat for nedlasta nettsider. Filsuffikset er .mht. Om du ikkje har Internet Explorer (t.d. om du har Mac eller Linux, eller ein Windows med ein annan nettlesar), så vil klikket ditt på lenkja, om du tilfeldigvis har Opera (som eigentleg har MHTML-støtte), føre deg til ei side som tilsynelatande inneheld eit kart over luftromet over ein sjø høgt oppe på fjellet i 13-tida på ein skyfri dag i juli:

Har du ein annan nettlesar, risikerer du å laste ned MHTML-fila frå http://www.stolav.no. Om dette skjer i Safari, risikerer du no at fila vert oppfatta som ei e-postfil, og at Safari under nedlastinga legg til suffikset .eml. Men opnar du denne eml-fila i e-postlesaren din, t.d. Mail, får du berre ein like blå bakgrunn med ei melding om at du må aktivere JavaScript, installere Adobe Flash Player og ta omstart på nettlesaren din, sjølv om du hittil har klart deg fint ute på nettet, også i flashmyra. Og det er heller ikkje sikkert du har lyst på slikt i e-postlesaren.

Rett nok ser du ikkje naudsynleg denne meldinga før du har klikka på «last inn bilder», ettersom «meldingen inneholder bilder som ikke er lastet inn». Meldinga over om at du må installere Flash Player, er nemleg ikkje tekst i MHTML-fila, det er ei png-fil som er vedlegg i MHTML-fila som vart lasta ned frå nettsida til sjukehuset.

Fjernar du .eml-suffikset for å få det originale .mht-suffikset på fila, og opnar denne fila i Mail no, så ser du berre ein tom e-post med ei vedlagd fil som heiter det same som den fila som du nettopp opna i Mail, nemleg «Karthefte for St_ Olav, Universitetssykehuset i Trondheim.mht».

Dobbelklikkar du direkte på fila for å opne henne i det programmet som er best eigna til å opne MHTML-filer, så er det Microsoft Internet Explorer som gjeld. Har du ikkje Microsoft Internet Explorer, t.d. om du har Mac, kan du vere viss på at fila vert attkjend nettopp som eit MHTML-dokument, og då er det Microsoft Word som melder seg som det eigna programmet å opne fila i.

Dobbelklikk på fila, Word startar, Word prøver å opne fila, Word nektar å opne fila fordi ho ikkje er ei gyldig arkivfil.

I staden kan du med fordel opne den nedlasta fila i eit tekstredigeringsprogram som TextEdit. Fila er formatert som ei e-postmelding, og byrjar slik:

From: <Lagret av Windows Internet Explorer 8>
Subject: Karthefte for St. Olav, Universitetssykehuset i Trondheim
Date: Thu, 21 Jan 2010 10:27:20 +0100
MIME-Version: 1.0
Content-Type: multipart/related;
type=»text/html»;
boundary=»—-=_NextPart_000_0000_01CA9A84.501CB660″
X-MimeOLE: Produced By Microsoft MimeOLE V6.00.2900.3028

This is a multi-part message in MIME format.

——=_NextPart_000_0000_01CA9A84.501CB660
Content-Type: text/html;
charset=»iso-8859-1″
Content-Transfer-Encoding: quoted-printable
Content-Location: http://www.uniflip.com/online-magazines/3/12096/34433/pub/index.html

<!DOCTYPE HTML PUBLIC «-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN»>
<!–
Copyright – this website and the content, text, pictures and coding is =
owned by UniFlip A/S – any whole or partly violation will be followed =
persuaded by court of law!

«This website» som UniFlip meiner å ha opphavsrett på, er altså noko som står i ei fil som du har lasta ned direkte frå http://www.stolav.no. Men dette er altså ei arkivfil som eigentleg ikkje har noko med http://www.stolav.no å gjere. Ikkje vert forvirra.

Legg no merke til uniflip-nettadressa ved «Content-Location». Kopier denne og lim inn i nettlesaren din. Då kjem du til ein flash-framvisar for pdf-filer, og pdf-fila som du no kan bla i, inneheld massevis av detaljkart over sjukehusområdet, heilt ned til einskildrom. Her kan du finne ut kva for nokre spesifikke rom på ein viss korridor som har senger der du finn nyrepasientar eller endokrinologipasientar, nøyaktig kva som er operasjonssal for nevrokirurgi, at denne ligg vest for operasjonssalen for øyre, nase, hals og kjeve, at dagkirurgien held til rett austanfor dette igjen, og at oppvakningssalen ligg vegg i vegg mot søraust. Ja, om du har bestemt deg for å leggjast inn på akutten og få biletdiagnostikk av thorax, så finn du dette òg.

Fila er dermed heile 76 sider lang. Men om du leiter etter ein bestemt stad på sjukehuset, så finst det eit søkjefelt, der du kan skrive inn søkjeord (t.d. namnet på avdelinga der pasienten ligg) og få ut ei liste over alle dei sidene som du etter tur kan prøve deg fram på. Om du synest at dette er tungvint, så kan du klikke på «Last ned PDF» nedst i framvisaren, slik at du kan opne sjølve PDF-fila i eit dertil eigna program.

Så slik gjer ein det dersom ein vil at folk skal finne fram: På nettsida til sjukehuset legg ein ut ei lenkje til ei arkivfil som ein lastar ned og opnar i TextEdit for å finne ei lenkje til ein annan nettstad som inneheld noko flash-greier som viser fram ei detaljert oversikt over alle store og små rom på sjukehuset, systematisk samla i ei 76 sider lang pdf-fil, som flash-framvisaren gjev deg tilbod om å laste ned.

Er det no eg skal seie «å, så kult»?

Å, så kult.

Eventuelt kan ein google og finne ei to år gamal pdf-fil som på éi A4-side og utan Flash fortel kvar alt ligg (eller i alle fall kvar det låg i 2008). Men det er klart, dette er jo ikkje akkurat ein særleg barokk måte å gjere det på.

Read Full Post »

Når folk vil sende meg noko som dei meiner er så viktig at eg må lese det akkurat slik som dei skreiv det, så sender dei meg Word-filer. Ein gong var eg sensor på ein eksamen der studentane skulle levere elektronisk, og rundt halvparten leverte Word-filer, som vart vidareformidla til meg og dei andre sensorane. Det såg slik ut:

Word-tekst der alle fonetiske teikn ser ut som firkantar.

Nettopp, ja. Lydskrifta forsvann i alle oppgåvesvara. I tillegg forskuva figurane seg i mange av dei, og margane vart sære. Eg hadde Word, eg hadde korrekt font, eg hadde til og med den same versjonen av fonten. Men eg sat altså ikkje på dei datamaskinene som studentane hadde brukt. Det gjorde heller ikkje dei andre sensorane. Ingen av dei sensorane som eg snakka med, var i stand til å lese oppgåvesvara.

Datautstyret var i orden, men slikt er lite verdt når Word er vide kjent for å ha eit problematisk forhold til seg sjølv. Tilfeldigvis er eg ein sta fyr, så eg tok Word-filene som ei teknisk utfordring, og klarte etter ein viss innsats å lese det som stod skrive i dei.

For nokre av Word-dokumenta fungerte det å erstatte fonten med seg sjølv, men under eit anna fontnamn (sjå under).

For andre Word-dokument fungerte ikkje dette, men då fungerte det ofte å opne dei i Pages, bortsett frå at då vart lineavstandane endra. Ja, lineavstandane endra seg. Lineavstandane er nemleg definerte på ein heilt eigen måte i Word.

Atter andre dokument ville ikkje la seg opne i Word, anna enn i ein antikvarisk versjon som eg tilfeldigvis framleis hadde på maskina mi. Alt i alt var eg innom Pages, TextEdit, FontRevealer og to Word-versjonar for å få unna bunken. Nokre av dokumenta nekta også å la seg skrive ut, anna enn éi og éi side.

Og apropos utskrift: Grunnen til at margane vart sære i ein del av dokumenta, var truleg at eg hadde ein annan skrivar tilkopla på mi maskin enn studentane hadde hatt på sine maskiner då dei skreiv oppgåvesvara sine. (Lenkje 1, lenkje 2.) Word omformaterer nemleg dokumenta avhengig av kva for ein skrivar som er tilkopla.

Tilbake til dette med fontar: Den fonten som studentane hadde fått instruksar om å bruke, var ein åttebitsfont, der adressa til vanlege bokstavar var utstyrte med fonetiske skriftteikn på ikkje-standardiserte måtar, t.d. slik at stor N skulle sjå ut som ŋ og likskapsteiknet (=) skulle sjå ut som ɳ. Ettersom eg hadde nøyaktig same versjon av den fonten, kunne det ha vore overkomeleg, dersom Word berre hadde kjent att namnet på fonten. Operativsystemet oppgav nøyaktig same fontnamn som dokumentet etterspurde, men Word har tydelegvis sin eigen måte å tolke fontnamn på. Difor måtte eg erstatte fonten (SILDoulosIPA) med seg sjølv men under eit anna fontnamn (SILDoulosIPA Regular). At minst éin av studentane hadde gått ut på nettet og funne seg sin eigen font med andre og like ikkje-standardiserte plasseringar av skriftteikna, gjorde ikkje sensoroppdraget noko enklare:

Word-tekst der fonetiske teikn ser ut som mykje rart.

Eg tilrår sjølvsagt Unicode-fontar (t.d. den nyare Doulos SIL), der ein ɳ alltid er ein ɳ og i alle fall ikkje risikerer å sjå ut som = eller ♥. Men sjølv med Unicode-fontar kan det gå gale i Word, her er eit døme frå eit anna høve:

Word-tekst der mange fonetiske teikn ser ut som firkantar.

Lukka med Unicode-fontar er at om teikna då ikkje er synlege i Word (i den grad Word vil opne Word-fila), eller om mottakaren kanskje manglar fonten, så er det likevel lett å rekonstruere skriftteikna, og det kan ein gjere på opptil fleire måtar. Til dømes ved å erstatte med ein annan Unicode-font, ved å sjå etter kva for ei adresse i Unicode-tabellen det problematiske teiknet har, eller ved å opne Word-fila i Pages eller TextEdit.

Dette kompenserer sjølvsagt likevel ikkje for forskuva figurar, sære margar, endra lineavstandar og slike ting.

Ei anna utfordring når ein får tilsendt eit Word-dokument, er at den som skreiv dokumentet, nesten garantert også har brukt fontar som eg ikkje har installert på maskina mi (t.d. Calibri og Cambria, ikkje sant?), slik at når eg opnar fila på mi maskin, så ser dokumentet annleis og sikkert mykje styggare ut enn sendaren hadde tenkt seg. Det er sanneleg urettvist mot ein student som har lagt ned mykje arbeid i at det ikkje berre skal vere bra innhald, men at det også skal sjå pent ut.

Somme tider vert eg sjølv beden om å sende saker og ting i Word-format til folk, som når eg skal levere noko som skal redigerast inn i noko større. Den eine gongen fekk eg tilbakemelding om at kursivane i dokumentet mitt forsvann då mottakaren opna Word-fila mi i sin Word. Dei måtte rekonstruerast manuelt.

Eksamensoppgåver som inneheld lydskrift, kan vere nervepirrande å sende til oppgåvesett-redaktørar som bruker Word: Sist det skjedde, var det berre med naud og neppe at ikkje studentane fekk utdelt eksamensoppgåver med firkantar der det skulle stått lydskriftteikn.

No vert eg mimrete her. Eg hugsar ein student som skulle levere heimeeksamen i fonologi, og som kom glad og nøgd heimanfrå med Word-fila si i god tid før innleveringsfristen. Ho la fila inn på datamaskina på universitetet, skreiv ut – og byrja å sveitte. Med god grunn. Det enda med at ho måtte få utsett fristen med fleire timar.

Det finst ikkje nokon garanti for at ei Word-fil ser ut på same måten på to datamaskiner, sjølv ikkje om begge maskinene har den same versjonen av Word installert. Tvert imot er det veldig sannsynleg at dokumentet ser ulikt ut på dei to maskinene, også om fonten er den same. Det seier seg sjølv då at Word-filer er ueigna dersom ein vil at mottakaren skal sjå det same som sendaren.

Medisinen er anten papir eller pdf. Med pdf ser dokumentet ut akkurat slik som det skal sjå ut. Med tanke på alt det rare som ramlar ned i innboksen min, er det for studentar likevel tryggast å levere øvingsoppgåvene på papir.

Eg opna altså med å fortelje at når folk vil sende meg noko som dei meiner er så viktig at eg må lese det akkurat slik som dei skreiv det, så sender dei meg Word-filer. Difor vil eg til slutt nemne sånn i forbifarten at det er ikkje alle Word-brukarar som har ein Word-versjon som taklar – (kunstpause, trommekvervel) – docx-filer. Mine Word-versjonar taklar det ikkje (pr. desember 2009).

Så når folk sender meg Word-filer for at eg skal kunne lese dokumentet deira akkurat slik som dei skreiv det, giss éin gong kva slags format mange gode menneske vel på fila som dei sender?

(OK, Pages og TextEdit får til å opne docx, men det er ikkje poenget. Poenget er at… hmmm… Les denne bloggposten på nytt.)

Read Full Post »