Feeds:
Innlegg
Kommentarar

Archive for the ‘data’ Category

Offentleg SMS-spam

Eg har mobiltelefon, men ikkje fordi eg vil vere umiddelbart tilgjengeleg for alle som har eitt eller anna på hjartet. Som døme kan eg nemne at for ei tid sidan fekk eg SMS frå Trondheim parkering med melding om at appen deira hadde kome i ny versjon. Eg har hundrevis av appar. Eg vil ikkje ha SMS kvar gong det kjem ei oppdatering.

Når eg får slike ubedne tekstmeldingar, særleg frå gjengangaren kabelselskapet Get (som ikkje lèt folk reservere seg enkelt, og som sender SMS-spam trass i registrert reservasjon), har eg byrja å be om mobilnummeret til dei som er ansvarlege for utsendinga, slik at eg kan sende dei ein SMS når eg har noko på hjartet som eg synest er viktig. Eg bruker ikkje å få mobilnummeret. Forstå det den som kan.

Det offentlege

Også det offentlege har kasta seg på denne bylgja. Den 9. september i fjor, nokre dagar før valdagen, kom denne tekstmeldinga på bokmål akkurat kl. 19:00, også kjent som «hysj, no byrjar Dagsrevyen»-klokkeslettet:

Hei! Dette er en vennlig påminnelse om lokalvalget 13. og 14. september. Demokratiet har bruk for din stemme, så husk å delta i valget! Hilsen valg.no

Eg hadde aldri gjeve nokon noko samtykke til å sende sånt til mobilen min. Dilemmaet som melde seg, kan kanskje oppfattast humoristisk, men det inneheld eit alvorleg element: På den eine sida er eg for demokrati, men på den andre sida vil eg ikkje støtte spammarar. Hadde det ikkje vore for at eg spurde spammaren om kva dette var for noko, så kunne denne meldinga ha fått utilsikta konsekvensar for stemmegjevinga her i huset.

Men eg spurde, altså, og spammaren viste seg å vere Kommunal- og moderniseringsdepartementet. SMS-en var del av eit forskingsprosjekt, og ein byråkrat i departementet kunne mellom anna fortelje dette på e-post:

Valstyresmaktene vil med prosjektet kunne få meir sikker kunnskap om visse måtar å informere veljarane på har noko å seie for valdeltakinga. […] Telefonnummeret ditt er henta frå offentlege register. […] Samtykke før valet ville gitt mindre truverdige resultat.

Så dei skulle altså forske på effekten av samtykkefri SMS-spam. Dette var eit dårleg teikn. På bakgrunn av desse opplysningane forstod eg metoden for datainnsamlinga i prosjektet, men eg forstod også framtidsutsiktene: Har du mobil, skal vi sende deg tekstmeldingar om valet anten du vil eller ikkje.

Men framtida skal verte verre enn som så.

Vilkåra for digital postkasse

No i mars fekk ein eg e-post frå Difi (Direktoratet for forvaltning og IKT), den same instansen som står bak den offentlege innloggingsløysinga MinID. Eg har registrert e-postadresse og telefonnummer der, opphavleg var det vel for å kunne bruke miside.noreg.no (Wikipedia). Difi fortel at eg må skaffe meg digital postkasse, for no skal det offentlege byrje å kommunisere med folket primært på elektronisk vis fordi dette er billigare enn papirpost.

Så eg klikka meg inn på den informasjonen som eg kunne finne, og fann mellom anna dette:

Når det offentlege sender ei melding via digital postkasse, kjem det e-post og SMS om det. Det offentlege vil også sende andre påminningar via e-post og SMS, mellom anna meldingar om snømoking, lækjaravtale eller at det er eitt og eit halvt år sidan sist du oppdaterte kontaktinformasjonen.

Det går an å reservere seg mot digital post frå stat, fylkeskommune og kommune. Då vil alt kome på papir. No har eg ikkje noko imot å kommunisere elektronisk, men så fann eg vilkåra for reservasjon. Dersom ein reserverer seg mot «kommunikasjon på nett» med det offentlege, som det heiter, så vil dette skje (lenkje):

Dersom du reserverer deg, vil reservasjonen gjelde

• enkeltvedtak
• forhåndsvarsel etter forvaltningsloven § 16
• meldinger som har betydning for din rettsstilling eller for behandlingen av saken
• meldinger som det av andre grunner er av særlig betydning å sikre at du mottar

Du vil fremdeles få servicemeldinger, informasjon og liknende på SMS eller e-post, for eksempel påminning om legeavtale og varsel om stenging av vann, eller brev digitalt som ikke faller inn under punktene over.

Det offentlege har altså tenkt å spamme mobilen min med tekstmeldingar kvar gong dei har noko på hjartet, anten eg reserverer meg eller ikkje? Kunne dette stemme? Det er greitt nok å få ein e-post av og til (med det atterhaldet at ein aldri veit kor mykje dette vert misbrukt av instansar som fyrst har fått kloa i adressa mi), men SMS er ei svært invaderande kommunikasjonsform. Den som sender ein SMS, inviterer seg sjølv heim i sofaen min og ber om mi umiddelbare merksemd. Eg vil ikkje ha éin slik eigeninvitert gjest, og eg vil i alle fall ikkje ha hundre.

SMS-gissel

Dette måtte undersøkjast nærare. Premissane var altså at når det offentlege sender noko til digital postkasse, men også elles når dei har eitt eller anna på hjartet, så kjem det ein SMS til meg. Så eg sende ein e-post til Difi og spurde:

Er det mogeleg å reservere seg isolert mot varsel på SMS, sånn at varsel om meldingar kjem berre på e-post?

Svaret var nei.

Det vil seie, ein kan reservere seg selektivt mot SMS-spam ved å slette mobilnummeret sitt frå kontaktregisteret i MinID-profilen på Dine kontaktopplysningar, altså det som elles er omtalt som ID-porten. Framgangsmåten er, her sitert frå e-posten eg fekk frå dei (det er altså framleis mogeleg å kommunisere elektronisk med det offentlege utan SMS):

• Klikk på «slett» bak mobilnummer
• Tast inn korrekt e-post
• Klikk på lagre

Då melde det seg eit nytt spørsmål: Dersom ein slettar mobilnummeret sitt frå kontaktregisteret, vil det føre til at ein ikkje lenger kan få tilsendt eingongskode på SMS når ein skal logge inn med MinID?

Svaret var at dette stemmer.

Dette er altså alt eller inkje. Har det offentlege telefonnummeret ditt, så vert det SMS-spam. Og vil du ikkje ha SMS-spam, så skal du sanneleg ikkje få logge inn med MinID når du skal sjekke skatten.

Helsekontaktopplysningar

I mellomtida hadde eg oppdaga at det endeleg hadde vorte mogeleg å logge på helsenorge.no også for oss som berre har BankID på mobil. Ein er litt sårbar når ein ikkje har flust med alternative innloggingsmetodar (jf. dilemmaet over med å fjerne mobilnummeret sitt). På helsenorge.no fungerer nemleg ikkje MinID. Men i alle fall, eg logga inn, sjekka kjernejournalen min og sånne ting, og der fann eg sanneleg både e-postadresse og mobilnummer (innsanka via Difi/MinID), saman med denne teksten:

Vær oppmerksom på at mange behandlere fortsatt benytter kontaktopplysninger de har lagret lokalt. Hvis du endrer dine kontaktopplysninger her, bør du også kontakte behandlere som du ønsker skal komme i kontakt med deg, for eksempel sykehus og fastlegen din.

Det er viktig å ha korrekte kontaktopplysningar i helsesamanheng. Av og til kan det stå om livet, sjølv om eg håper at eg aldri vil hamne i den situasjonen. Og kontaktopplysningane, står det, kan endrast via digitalt kontaktregister, også kjent som ID-porten. Hm, vent litt. ID-porten og denne nettadressa hadde eg jo sett berre nokre minutt tidlegare. Men i all verda.

Neste spørsmålet gjekk dermed fort av garde til Difi:

Eg ynskjer altså å reservere meg selektivt mot den invaderande kommunikasjonsforma som det er når alle som har noko på hjartet, vil sende meg SMS. SMS krev umiddelbar merksemd, og er ikkje ei allmenn postkasse. Eg forstår at for å reservere meg selektivt mot slike SMS-ar må eg slette mobilnummeret mitt frå brukerprofil.difi.no.

Dette vil då føre til at eg ikkje lenger kan få MinID-eingongspassord på SMS.

Vil det også føre til at helsepersonell ikkje lenger vil finne mobilnummeret mitt i kjernejournalen (helsenorge.no)?

Og svaret var: Ja. (Svaret var eigentleg lengre, men eg oppsummerer det med «ja».)

Det er dårleg gjort, det. Det er veldig dårleg gjort å kople innloggingstenester og potensielt livsviktig helsekontaktinformasjon med eit samtykke til SMS-spam. Skal ein kunne kontaktast av helsevesenet, må ein samstundes samtykkje til SMS-varsel om vegarbeid.

Kva gjer vi?

Hadde dette vore marknadsføring frå næringslivet, ville vi hatt Marknadsføringslova § 15 til å hjelpe oss. Men her er det altså nokre glupingar i det offentlege som har bestemt at det å ha registrert mobilnummeret sitt som innloggingsinformasjon er ein invitasjon til å sende hastemeldingar på SMS kvar gong ein eller annan i kommunen, fylkeskommunen eller staten har noko på hjartet.

Det kunne ha vore så enkelt å la folk få bestemme sjølve kva for nokre kanalar dei vil la det offentlege nå ein på, og det kunne ha vore så enkelt å halde innloggingsportal og helsekontaktopplysningar åtskilde frå slike utsendingslister. Men nei då.

Nokre dagar tidlegare hadde Judith fått SMS frå Trondheim renholdsverk klokka 7 på sundagsmorgonen fordi dei gjerne ville informere om at dei skulle hente spesialavfall nokre dagar seinare. Då bad eg henne om å blogge om det. Så skjedde dette i mellomtida. No har ho blogga. Les bloggposten hennar her. Les bloggposten hennar! Gjer det! Der fortel ho også om vår kontakt med kabelselskapet Get, og dessutan mange andre ting som vedkjem nettopp denne konkrete saka som eg har blogga om her. Nemnde eg at du skal lese bloggposten hennar?

Vil du ha eit samfunn der ein offentleg byråkrat plutseleg og ubeden troppar opp på kjøkenet eller stova eller soveromet når som helst, dag som natt, for å seie ifrå om at «vi, det offentlege, har noko som er så viktig å seie at vi må avbryte deg her og no: det vert henting av spesialavfall i overimorgon»?

Korleis kan vi få stoppa denne galskapen?

(Ja, og så må du lese Judiths bloggpost.)

Read Full Post »

Dette er den engelske versjonen av bloggposten. Du finn den norske versjonen her.
This is the English version of the blog post. The Norwegian version is found here.

Tweetbot iconThose of us who still run Tweetbot 1.6.2 on an OS X version older than 10.10, are not necessarily very happy these days. Tweetbot is available only from the Mac App Store, the present version of Tweetbot (version 2) does not run on old OS X versions, and a few days ago Apple did something that broke the version of Tweetbot (that is, 1.6.2) that does work on old versions of OS X. It was something about a certificate that expired on November 11.

While downloading the latest compatible version (i.e., 1.6.2) from the Purchased tab in App Store does work, the download will still not run on OS X 10.8.5, at least not on any of the Macs that my wife and I have have access to. The application quits after a second or so. The official solution is to update to OS X 10.10 or newer, but for various reasons my wife and I cannot do that at present.

The following works on our Macs, though. If you plan to do the same thing because you saw me doing it, you are doing it at your own risk, though I doubt anything really bad will happen, because it’s only a matter of changing the date for a few seconds:

First I found a backup of Tweetbot on my backup drive (Time Machine in my case). Importantly, this was a backup from before 11 November 2015. I then copied Tweetbot from the backup drive and onto my Macintosh HD. I chose to copy it to a folder called ‘test’ for safekeeping there, so I won’t have to copy it from the backup drive every time something goes bad.

(On one of the Macs I didn’t have to copy it from the backup, instead I copied it from the Applications folder on the Mac itself. This worked because Tweetbot had not been restarted after November 11, so the local copy was not broken yet.)

Next, I copied the backuped version of Tweetbot into the Applications folder, where the application is supposed to be (the Mac asked for my admin password). The trick now is to launch Tweetbot while the Mac thinks that it is not yet 11 November 2015. The date can be set manually in the system preferences; but don’t set the date too early, because the trick won’t work then. I ended up setting the date to, well, 10 November 2015.

Launch Tweetbot. Be prepared that it may complain about ‘Timestamp out of bounds’, or even refuse to sign in to Twitter. When I switched the Mac back to today’s date and time, though, Tweetbot was happy.

To make this process faster, I don’t launch Tweetbot the normal way anymore. Instead I run this shell script using sudo. If I forget to use sudo, Tweetbot will break again because the date won’t be set, that’s why I included those first lines:

#!/bin/sh
if [ "$USER" != "root" ] ; then
echo "sudo!!!"
exit
fi
time=`date "+%m%d%H%M%Y"`
date 111011112015
open /Applications/Tweetbot.app
sleep 5
ntpdate -u time.euro.apple.com || date $time

The script takes note of the present date and time, then sets the date to November 10 at 11:11, launches Tweetbot, waits for five seconds, and finally consults Apple’s European NTP server (since I live in Norway) to set the correct date and time again. If the last step fails, the script should set the date, hour and minute to where it was five seconds ago, but it won’t be quite accute, since the seconds will be set to zero.

The delay of 5 seconds doesn’t give my Tweetbot installation the time to even complain. The delay may have to be adjusted, though, if it is too short for Tweetbot to launch properly on your Mac. If this happens, the application will most probably break again, and will have to be copied to the Applications folder once more. That is a good reason to keep a backup of Tweetbot elsewhere on the internal drive, as I did in the ‘test’ folder above.

This is a quick and dirty trick, and the Macintosh system time may run a few seconds late afterwards, depending on how the date is set the second time. Also, the shift to an incorrect date and time, even though it’s only for a few seconds, may interfere with other applications running on the Mac. For instance, an e-mail that arrives just when the time is wrong, may get a wrong timestamp. So as stated above, do this at your own risk, and especially if you don’t know already how to create and run a shell script.

(Quick guide for the desperate: Copy the few lines of code, start the Terminal, type ‘nano tweetbotscript’ without the quotes and press the return key. Paste the code. Press ctrl-O (that is, the letter O) and the return key to save the script. Press ctrl-X to exit nano. Type ‘chmod u+x tweetbotscript’ and press the return key. Type ‘sudo ./tweetbotscript’ and hit the return key. Type your password when queried. I saved my script in the ~/bin folder instead, and so the details here are a little different. The quick guide for the desperate presupposes that you have already enabled the root user.)

I usually prefer to purchase my applications from the developer, not from the Mac App Store. What Glenn Fleishman at Macworld calls the ‘MAS extinction’, has given me another reason to do so, in addition to considerations like earlier updates and more money for the developer. Unfortunately, this specific application can only be bought on the Mac App Store.

Read Full Post »

This is the Norwegian version of the blog post. The English version is found here.
Dette er den norske versjonen av bloggposten. Du finn den engelske versjonen her.

Tweetbot-ikonVi er framleis nokre som køyrer Tweetbot 1.6.2 på eit OS X som er eldre 10.10, og vi er ikkje naudsynleg så veldig glade for tida. Tweetbot kan berre kjøpast via Mac App Store, noverande versjon av Tweetbot (versjon 2) fungerer ikkje på gamle versjonar av operativsystemet, og for nokre dagar sidan gjorde Apple
noko som øydela den versjonen av Tweetbot (altså 1.6.2) som fungerer på gamle versjonar av OS X. Det var noko med eit sertifikat som gjekk ut 11. november.

Det er mogeleg å laste ned den siste kompatible versjonen (altså 1.6.2) frå Kjøpt-fana i App Store, men det nedlasta programmet fungerer likevel ikkje på OS X 10.8.5, i alle fall ikkje på nokon av dei Macane som fru Judith og eg har tilgang til. Programmet knelar etter eit sekund eller deromkring. Den offisielle løysinga er å installere OS X 10.10 eller nyare, men det finst grunnar til at vi ikkje kan gjere dette akkurat no.

Men det fylgjande trikset fungerer faktisk. Om du tenkjer på å gjere det same fordi du såg at eg gjorde det, så gjer du det på eige ansvar, men det skjer neppe noko alvorleg, for det handlar berre om å endre datoen i nokre sekund:

Fyrst fann eg ein tryggingskopi av Tweetbot på tryggingsdisken min (i mitt tilfelle: Time Machine). Det viktige er å finne eit eksemplar frå før 11. november 2015. Så kopierte eg Tweetbot frå tryggingsdisken og over til den interne «Macintosh HD». Eg la programmet i ei mappe som heiter «test» berre for å ha eit eksemplar der, slik at eg ikkje skal trenge å kopiere det frå tryggingsdisken kvar gong noko går gale.

(På ein av Macane trong eg ikkje å kopiere frå tryggingsdisken, men kopierte det rett frå Programmer-mappa. Dette fungerte fordi Tweetbot ikkje hadde vorte starta på nytt etter 11. november, så det lokale eksemplaret var enno ikkje øydelagt.)

Deretter kopierte eg dette eksemplaret av Tweetbot til Programmer-mappa, det er jo der programmet eigentleg skal vere (Macen bad om administratorpassord). Det som no skal skje, er å starte Tweetbot medan Macen trur at det enno ikkje har vorte 11. november 2015. Datoen kan justerast manuelt i systemvala, men ikkje bruk ein veldig tidleg dato, for då fungerer det ikkje likevel. Eg landa på å stille datoen til, sjølvsagt, 10. november 2015.

Start Tweetbot. Ver budd på at programmet kan klage over «Timestamp out of bounds», eller jamvel vil nekte å logge på Twitter. Men dette rettar seg fort: Då eg skrudde fram igjen til dagens dato og klokkeslett, var Tweetbot nøgd, og alt var som det skulle.

Eg vil gjerne starte Twetbot litt kjappare enn dette, så eg har laga dette skriptet, som eg køyrer med sudo. Dersom eg gløymer å bruke sudo, vert Tweetbot øydelagt igjen fordi datoen ikkje vert endra til 10. november, så fremst i skriptet ligg det ein test for dette:

#!/bin/sh
if [ "$USER" != "root" ] ; then
echo "sudo!!!"
exit
fi
tid=`date "+%m%d%H%M%Y"`
date 111011112015
open /Applications/Tweetbot.app
sleep 5
ntpdate -u time.euro.apple.com || date $tid

Skriptet noterer seg kva dato og klokkeslett vi har no, justerer deretter til 10. november 2015 kl. 11:11, startar Tweetbot, ventar i fem sekund, og stiller deretter fram igjen til dagens dato og klokkeslett ved å spørje den europeiske NTP-tenaren til Apple (sidan vi er i Noreg). Om det siste skulle gå gale, skal skriptet etter planen stille dato og klokke til slik det var for fem sekund sidan, men det vert ikkje heilt nøyaktig, sidan sekundet vert sett til null.

Pausen på 5 sekund gjer at min Tweetbot ikkje eingong rekk å klage. Men dei fem sekunda må gjerne justerast på di maskin dersom det viser seg å vere for kort tid til at Tweetbot klarer å starte skikkeleg. Dersom dette skjer, vert programmet truleg øydelagt igjen, og må kopierast til Programmer-mappa endå ein gong. Dette er ein god grunn til å ha ein tryggingskopi av Tweetbot ein annan stad på interndisken, slik eg gjorde i test-mappa over.

Dette er ei kjappløysing som ikkje naudsynleg er problemfri. Mac-klokka kan gå nokre sekund feil etterpå, avhengig av korleis dato og klokke vart justert den andre gongen. Det å skru tida tilbake på denne måten, sjølv om det vert korrigert igjen nokre sekund seinare, kan også skape trøbbel for andre program som måtte vere i gang på Macen. Dersom det til dømes kjem ein e-post akkurat medan dato og klokkeslett er feil, så kan han få feil mottakstid. Så du gjer som sagt dette på eige ansvar, særleg dersom du ikkje allereie er kjend med det å lage og køyre skript.

(Kjapp innføring for dei desperate: Kopier koden over, start Terminal, tast «nano tweetbotskript» utan hermeteikna og trykk på returtasten. Lim inn koden. Trykk ctrl-O (altså bokstaven O) og returtasten for å lagre skriptet. Trykk ctrl-X for å avslutte nano. Tast «chmod u+x tweetbotskript» og trykk på returtasten. Tast «sudo ./tweetbotskript» og returtasten. Tast inn passordet ditt når du vert beden om det. Sjølv lagra eg skriptet i ~/bin i staden, då vert detaljane her litt annleis. Innføringa for dei despereate legg til grunn at du allereie har aktivert rotbrukaren.)

Eg kjøper helst program direkte frå utviklaren, ikkje frå Mac App Store. Denne episoden, som Glenn Fleishman i Macworld omtaler som «MAS extinction», er berre endå ein grunn til det, i tillegg til at det er kjekt å få oppdateringane tidlegare enn via Mac App Store, og at meir av pengane går til utviklaren. Dessverre er akkurat dette programmet å få berre på Mac App Store.

Read Full Post »

Her er ei av dei meir underomtalte tenestene for internettmenneske: RSS. RSS er ikkje noko mystisk, og ikkje noko vanskeleg, berre veldig smart. Mange veit allereie kva RSS er for noko, men her er nokre ord om det. Det vert med utgangspunkt i korleis eg sjølv har organisert meg, og eg bør vel understreke at bloggposten ikkje er sponsa. Dei som kan dette, er herved åtvara om at eg bruker «RSS» om nyhendemating generelt utan å drøfte det særleg.

Så altså. Eg prøver å fylgje med på oppunder 300 nettstader, fordi eg synest dei i ein eller annan grad er verde å fylgje med på, anten det kjem nye oppslag ørten gonger for dag eller berre eit par gonger i året. Somme nettstader les eg nøye, særleg bloggane til kjentfolk og nokre av mine tidlegare studentar. Andre nettstader les eg meir overflatisk, slik som overskriftene til Herøynytt eller MacRumors, der eg heller les nøye dei oppslaga som er spesielt interessante. Men å sjekke oppunder 300 nettstader manuelt og etter innfallsmetoden, det gjer eg ikkje. Og å sjekke dei manuelt og systematisk, det har eg ikkje tid til.

I staden abonnerer eg på desse nettstadene. Men ikkje slik at eg får ein e-post kvar gong noko skjer. Dét hadde vore for masete. Ikkje abonnerer eg via Twitter heller. Twitter fyk litt for fort forbi. Facebook sameleis (dessutan er eg ikkje på Facebook).

RSS-lesar

På datamaskina mi har eg ein RSS-lesar, enkelt sagt ein spesiell type nettlesar som berre bryr seg om akkurat desse abonnementa. Med ein RSS-lesar er alle dei nesten 300 nettstadene samla på éin plass. Kjem det eit nytt oppslag, ligg det oppslaget der og ventar til eg anten les saka eller markerer saka som lesen. Eg slepp å taste inn adresser eller leite meg fram i bokmerka. Og eg slepp å sjekke om det har kome eit nytt oppslag som eg ikkje hugsar å ha sett før. Eg slepp til og med å hugse at eg ville fylgje med på akkurat den og den nettstaden. Alt skjer automatisk, bortsett frå akkurat det å lese. Og det er kjempeenkelt å hoppe frå den eine til den andre nettstaden som eg abonnerer på.

På biletet her frå RSS-lesaren ReadKit (klikk på biletet for å sjå ein større versjon) ser vi at sidan sist eg las noko på dei aktuelle nettstadene, så har det m.a. kome 11 nye oppslag på Herøynytt og 10 på MacRumors. Eg har gruppert abonnementa mine slik at t.d. MacRumors, iMore og andre Mac-relaterte nettstader ligg i mappa «Mac», medan Herøynytt, NRKbeta og Vikebladet ligg under «anna». Nettstader der ingenting er ulese, viser ikkje på oversikta her (men kan sjåast vha. eit lite klikk).

ReadKit

ReadKit. Klikk for større bilete.

Her har eg klikka på overskrifta til ei ny sak frå nettstaden iMore, og får sjå til høgre kva som er å lese om den saka. Somme tider, og avhengig av korleis nettstadene har konfigurert systemet sitt, ser ein heile saka her og no, med bilete og det heile (men med litt forenkla formatering, sjå under), andre tider får vi sjå berre ingressen, og må trykkje på ein ekstra tast for å sjå saka slik ho er meint sjå ut i ein vanleg nettlesar. RSS-lesaren har innebygd nettlesar og kan vise nettsida direkte, men kan også sende den aktuelle nettsaka vidare til ein vanleg nettlesar (t.d. Safari eller Chrome) og opne nyhendet der.

Løyndomen bak denne nydeleg praktiske måten å fylgje med på ligg i at kvar av desse nettstadene oppdaterer ei lita fil kvar gong dei publiserer ei ny sak. La oss enkelt kalle denne fila for «RSS-fila» på nettstaden. Og det er denne fila RSS-lesaren sjekkar med jamne mellomrom, slik at alt ligg klart når det skal lesast.

Til høgre på biletet over ser vi kva RSS-fila har å fortelje om denne bestemte saka. Det er ikkje sjølve nettsaka vi ser, berre varselet om nettsaka, og det varselet inneheld altså av og til heile nettsaka, andre tider berre litt. Fordi dette eigentleg berre er eit varsel, er formateringa litt enkel, og det trengst ikkje stor kapasitet eller mykje tid for at RSS-lesaren skal laste det ned. Men vi kan altså enkelt gå vidare til sjølve nettsaka slik ho er meint å sjå ut, dersom vi gidd. Eg gidd ikkje alltid.

feed iconHar du lagt merke til dette symbolet på nettsider her og der? Dette er RSS-symbolet (eller meir generelt «feed-ikonet», om ein vil, sidan RSS eigentleg er namnet på ein spesifikk teknisk standard innanfor det som av og til vert kalla «nyhendemating»). Klikkar ein på dette symbolet på diverse nettstader, så kjem ein til «RSS-fila». Om ein då har ein RSS-lesar installert på maskina si, så kan det godt vere at denne tek hintet og tilbyr deg å abonnere på nettstaden. Slik fungerer t.d. ReadKit, som altså er den RSS-lesaren eg kjenner best for tida. (ReadKit er eigentleg eit meir generelt leseprogram som støttar meir enn RSS, til dømes også Readability og Pocket, men eg bruker programmet primært til RSS.)

Ulike måtar å lese på

I ReadKit er det også lett å setje opp filter (faste søk), slik at dersom det dukkar opp noko spesielt på ein nettstad som ein til vanleg les overflatisk, så vert det likevel oppdaga. Mellom anna har eg eit søk etter «Norway» på avdelinga med moro-nettstader, slik som Not Always Right, der vi kan lese om kundar som ikkje alltid har rett sjølv om dei trur at dei har det. (Denne kunden hadde rett, forresten. Det hadde ikkje denne.) For tida har eg også eit søk gåande på Mac-nettstadene for å få med meg artiklane om det nyaste operativsystemet.

Press

Nytt å lese også på mobil.

No skal eg vedgå at eg har litt fleire behov enn som så. Sidan eg sit ved litt skiftande datamaskiner, synest eg det er praktisk å samle abonnementa mine på ein nettstad som eg kan vitje via nettlesaren uavhengig av kvar eg er, altså ha abonnementa mine «i skya», som det heiter no for tida. Eg har abonnementa mine på ei teneste som heiter Feedbin, og som kostar 30 amerikanske dollar i året. Der kan ein logge på i nettlesaren og lese som om det var ein vanleg RSS-lesar lokalt på datamaskina, men heile greia ligg altså på ein amerikansk nettstad. Feedbin er dermed ein nettbasert RSS-lesar som ikkje bryr seg om du har Mac, Windows eller Linux.

Og eigentleg er Feedbin så bra at ein ikkje treng noko eige program på datamaskina utover nettlesaren, og ofte nok les eg direkte der, men eg bruker altså i tillegg ReadKit, på grunn av nokre ekstra finessar der. ReadKit koplar seg opp mot Feedbin, og alt eg gjer i ReadKit (eller direkte på feedbin.com i nettlesaren), vert synkronisert med alle datamaskinene som eg les RSS på, inkludert mobilen. Altså, les eg ein artikkel på Macen, eller markerer ein artikkel som favoritt, så vert dette automatisk oppdatert på mobilen, der eg bruker RSS-lesaren Press.

Det finst også andre nettbaserte RSS-lesarar i same sjanger som Feedbin, t.d. NewsBlur og Feed Wrangler. Før fanst Google Reader. Då det vart annonsert i mars 2013 at denne snart skulle leggjast ned, fekk Feedly (denne har både gratis- og betalingsversjon) 3 millionar nye brukarar berre dei to fyrste vekene.

Og som program på eins eiga datamaskin finst det RSS-lesarar som t.d. ReadKit og Reeder, som kan synkroniserast vha. Feedbin, NewsBlur og desse andre tenestene, og det finst RSS-lesarar som ikkje er avhengige av (eller ikkje klarer) å synkronisere via slike tenester. Og det finst dei som kan begge delar: Om ein ikkje vil synkronisere med ein nettbasert RSS-lesar, så kan t.d. ReadKit sitje og ruge på abonnementa på lokal datamaskin heilt i det skjulte. Også somme nettlesarar har innebygd RSS-støtte.

Å abonnere

Over nemnde eg RSS-symbolet. Klikkar ein på det i nettlesaren, vil gjerne RSS-lesaren tilby oss å abonnere, som nemnt i stad. Men det hender seg at nettstader tilbyr RSS men ikkje har nokon synleg knapp å klikke på. Også då finst det råd. Anten det er ein slik knapp synleg eller ikkje, så er det i ReadKit berre å velje «Add Feed Subscription…» (eller trykkje ⌘N), liknande finst nok også i andre RSS-lesarar. Dette opnar ein dialogboks der ein kan opplyse om adressa til sjølve nettstaden, t.d. http://www.heroynytt.no, slik som her:

heroynytt1-437

Då sjekkar ReadKit den nettstaden, og startar abonnementet så sant der er noko å abonnere på. Akkurat denne nettstaden tilbyr meir enn éin abonnementstype, og då får vi fyrst valet mellom «heroynytt RSS» og «heroynytt ATOM», og så må ein velje den eine (desse to tenestene går ut på det same, Atom er berre ein nyare standard enn RSS-standarden, men RSS-lesarar taklar begge fint):

heroynytt2-437

Dette fungerer altså anten det finst ei synleg RSS-lenkje på nettsida eller ikkje, så lenge html-koden til sida inneheld opplysningar, til ære for RSS-lesaren, om at det er mogeleg å abonnere. YouTube-kanalar, til dømes, tilbyr RSS men utan å annonsere det med ein eigen knapp. Slik som morokanalen Knallerfrauen.

Mine abonnement ligg altså på Feedbin, og Feedbin har den same funksjonaliteten. Men sidan Feedbin er ei teneste som ein har tilgjenge til gjennom nettlesaren, kan ein også bruke eit spesielt bokmerke. Dersom eg vil abonnere på noko som eg les akkurat her og no, så klikkar eg berre på eit bokmerke i nettlesaren som ser slik ut:

javascript:location='https://feedbin.me/?subscribe='+location.href

Dersom eg tidlegare har logga inn på Feedbin i nettlesaren, så fyk nettlesaren no frå den nettsida eg les, over til Feedbin, leiter etter RSS-tenester på nettsida som eg nettopp var på, og byrjar å abonnere (eller tilbyr meg eit val mellom ulike abonnement fyrst) utan at eg treng å taste inn noka nettadresse. Og i mitt tilfelle er jo Feedbin og ReadKit synkroniserte, så same kva eg gjer den eine staden, så viser det att den andre staden.

Somme nettstader, slik som VG, Dagbladet og Aftenposten, har også eigne nyhendematingar for t.d. innanriksnytt, utanriksnytt, sport og liknande, og NRK har både slikt og distriktsnyhende. Det er ikkje alltid ein finn alt dette direkte via framsida (lenkjene i dette avsnittet går til eigne nettsider på dei nemnde nettstadene med oversikt over kva dei tilbyr). På bloggar kan ein sameleis ofte abonnere ikkje berre på nye innlegg men også nye kommentarar.

For dei ukule?

Somme har fått det føre seg at RSS er på veg ut. Då til dømes ein nettstad som eg fylgjer med på, fekk seg nye nettsider for noko sidan, vart det ikkje prioritert å skru på RSS. Webdesignerane hadde nemleg fortalt at RSS ikkje er så vanleg lenger. Eg trur desse webdesignerane blanda saman «ikkje vanleg lenger» med «Twitter sløyfar RSS til fordel for Twitter, og Google Reader er nedlagd». Dei er i så fall ikkje dei einaste.

RSS har neppe nokon gong vore for det store fleirtalet av nettbrukarar (men det finst svært mange nettbrukarar, då). Likevel kjem ein ikkje unna at RSS både er praktisk og – heldigvis for brukarane – i full vigør, trass i at Google la ned Reader og at Apple ein kort periode fjerna RSS-støtta i Safari (gjeninnført i 2014). På verdsbasis tilbyr 20–30 % av trafikktunge nettstader RSS pr. juni 2015 (dynamisk kjelde, artikkel frå mars 2015). Dei fleste nettaviser som eg har vore innom, tilbyr RSS. Framsida på Aftenposten har rundt 3000 RSS-abonnentar via Feedly åleine, medan xkcd vert opplyst å ha 346 000 RSS-abonnentar der. Feedly sjølv har i dag 15 millionar brukarar, og dette er berre éin nettbasert RSS-lesar. RSS er ikkje spesielt daudt, altså. Det er forresten også RSS som ligg og durar under panseret i podkast-teknologien.

Mange RSS-brukarar formidlar elles gjerne dei beste funna sine til andre via t.d. Twitter og Facebook, eller i nabopraten, slik at det er fleire som dreg nytte av opplegget enn berre dei som faktisk sit og abonnerer. Og finn vi ein nettstad som prøver å gjere seg for kul til å kunne tilby RSS, så finst det løysingar på det òg, i alle fall for dei av oss som ikkje er redde for litt html-kode.

RSS, eller nyhendemating generelt, er kanskje ikkje det som folk snakkar mest om for tida. Men nettopp derfor var det vel på tide at også eg skreiv ein liten bloggpost om det. (Å avslutte bloggposten med ein metakommentar er nesten like bra som å opne ein tale med «eg er ingen talar, men».)

Read Full Post »

Apple øydela iWork

Somme vil hevde at eg har vore ein levande Apple-reklame sidan eg byrja med Mac i 1993. Ofte har eg gledd meg som ein unge til oppdateringar og nye påfunn, det skal eg vedgå. Men dette er sjølvsagt ikkje heilt utan unntak, og unntaka har kome gradvis oftare. Dei siste ti åra har eg likevel investert delar av mitt skarve truverd i å tilrå den inntil nyleg glimrande kontorpakken iWork for Mac. Fy som eg angrar.

Eg skulle heller ha åtvara mot slike Apple-produkt, og no har eg byrja med nettopp det (nøgnare sagt har eg vorte meir aktiv med det), også i møte med studentane mine. For med Apple veit ein aldri om ein misser fleire års arbeid når nokon i rett posisjon plutseleg får ei openberring. Sjølv kjem eg, slik det ser ut i dag, til å misse alle presentasjonar og føredrag sidan 2003, alle manuskript til førelesingar, læringsmateriell, lærebok, artiklar og alt anna i tekstbehandling sidan 2005, og alle rekneark, herunder også databasar, sidan 2007. Det er framleis mogeleg å konvertere dokumenta til andre format, men du verda for eit arbeid det vert, også etterarbeidet for å få dei viktigaste konverterte dokumenta til å sjå ut slik dei skal.

La meg skyte inn at den mest akutte indignasjonen la seg etter ein dag eller to i oktober, og at det sidan då har handla mest om å finne pålitelege alternativ.

iWork

Keynote

Keynote 5.3 med ein ikkje-fagleg presentasjon av nyare dato.

Då eg heldt ei viktig førelesing i 2003, fekk eg spørsmål etterpå om kva slags program eg hadde brukt, for det såg teknisk veldig bra ut, og var i alle fall ikkje PowerPoint. Eg kunne røpe at eg hadde brukt Keynote, som på det tidspunktet var i versjon 1.1. Liknande kommentarar har kome seinare òg. Keynote har vore lett å bruke, og har gjeve gode resultat på lerretet.

Somme snik seg til å fylgje med på fotballkampar, eg har andre laster. I januar 2005 utbraut eg eit ørlite gledesrop i feil sosial situasjon då eg sneik meg til å sjå på rapporteringa frå presentasjonen til Steve Jobs på Macworld Expo i San Francisco om at no kom det også eit tekstbehandlingsprogram. Programmet heitte Pages, og saman med Keynote og etter kvart reknearkprogrammet Numbers (2007) har vi sidan då hatt programpakken iWork.

Oppdateringane har gjort programpakken stendig betre. Førre oppdatering kom i 2009, med småjusteringar sidan. Tekstbehandlaren Pages har vore hovudverktyet mitt. Berre på heimemaskina har eg i skrivande stund 1170 Pages-filer, og på jobbmaskina 2144 filer. Då ein kollega og eg laga bok for nokre år sidan, sette eg boka i Pages. Dei reviderte utgåvene sameleis, med god kontroll på utsjånaden og utan fare for herpa vektorgrafikk. Alle førelesingane mine sidan 2005 har eg skrive i Pages, alle revisjonane, alle støtteark, alt læringsmateriell, alle brev og viktige dokument.

Det har vore ein brukarvennleg draum å bruke både Pages, Keynote og Numbers, og for meg og mange andre har det etter kvart vorte lite å sakne i funksjonalitet. Gjeldande versjonar var Pages 4.3, Keynote 5.3 og Numbers 2.3.

Så kom oktober 2013

I oktober 2013 kom den neste større oppdateringa: Pages 5.0, Keynote 6.0, Numbers 3.0. Programma vart annonserte med store ord som fantastiske nyvinningar. Gamleversjonane vart samstundes trekte frå marknaden.

Eg oppdaterte ikkje. Det var nok å lese kva andre hadde opplevt. Programma har mist fleire titals funksjonar (for Pages ligg talet på ca. 90–100 fjerna funksjonar), t.d. noko så grunnleggjande som nøyaktig kniping og sperring av tekst, paginering med romartal, og støtte for rtf og doc (docx er støtta). I skrivande stund kan ein heller ikkje søkje og erstatte avsnittsskift eller strenger som inneheld mellomrom. Og folk som opnar ei gammal fil, får øydelagt formateringa si, illustrasjonar vert sletta, øydelagde (dårleg kvalitet) eller flytta rundt på, sidene (eller lysbilete i Keynote) kjem i feil rekkjefylgje, og så vert hærverket automatisk lagra (visstnok reversibelt vha. «Tilbakestill til…» i filmenyen).

I tillegg fortel folk at den gjenverande funksjonaliteten er meir tungvint. Til dømes er den vesle, flytande og praktiske inspektøren fjerna til fordel for eit sidepanel som tek opp ein viss del av skjermbreidda frå topp til tå i dokumentet, stilskuffa (eitt klikk for å skifte stil) er fjerna og er erstatta av ein meny, ein kan ikkje velje alle førekomstar av ein stil lenger, og ein må djupt inn i verktya for å gjere enkle oppgåver. Der tidlegare versjonar kunne brukast både til tekstbehandling og til sidelayout (det siste har eg m.a. brukt til å lage plakatar til fagpresentasjonar), kan noverande versjon brukast berre til tekstbehandling.

Pages

Pages 4.3 med stilskuffe til venstre, og utan inspektør til ære for skjermbiletet.

Filformatet er også endra: Før låg det xml til grunn, så dersom all verdas uhell og nedleggingar skulle vere ute, ville det i det minste vere mogeleg å hente ut tekst. No er det eit ugjennomtrengjeleg binærformat. Pages-filer frå 2008 og tidlegare lèt seg ikkje opne i det heile teke. Men filsuffikset, det er altså det same som før.

Grunnen til alt dette er at Apple vil gjere det mogeleg å redigere dei same dokumenta på ein iPhone som på ein Mac. Ettersom ein telefon og ei fullblods datamaskin ikkje er like gode til slikt, har dei nedjustert Mac-programma til lommeformat både i funksjonalitet og i brukargrensesnitt. På ein telefon er det jo dårleg plass til stilskuffe, flytande inspektør og drøssevis av tekstbehandlingsfunksjonar. Takk og farvel til dei av oss som brukte kontorprogramma til seriøst arbeid.

Etter den massive kritikken frå brukarane har Apple gjort noko så uvanleg som å fortelje at nokre av funksjonane (nokre av dei mindre viktige) skal kome tilbake, m.a. vertikal linjal og betre ordteljing.

Dette er sjølvsagt ikkje godt nok. Eg leiker ikkje når eg skriv noko eller lagar presentasjonar, det er faktisk jobben min, og eg kan ikkje halde pusten og håpe på at framtidige versjonar av programma kanskje skal takle t.d. nøyaktig sperring og kniping, paginering med romartal, bokmerke, hyperlenkjer til nettsider, søk-og-erstatt som forstår avsnittsskift/sideskift/mellomrom, samankopla tekstboksar, ligaturkontroll, ikkje-automatisk språkval for teksten, rtf-filer, diskontinuerleg tekstmarkering, ikkje-amerikansk datoformat i reknearket, sidemargar same stad, cellesplitting, cellebakgrunn, alfakanalvideo i Keynote (gjennomsiktig videolag, eg har drøssevis av slike i Keynote-presentasjonar der eg har teksta videoar) og støtte for QuickTime-plugins same stad for å kunne spele meir enn H.264 (men då får vel iPhone-versjonen fort eit problem), eller at det skal verte enkelt å handtere avsnitts- og teiknstilar igjen.

Papir, blyant, viskelêr og linjal. Tekst: Leaked photo shows Apple beta testing Pages 6.0 for the next major iWork upgrade. The release version will also have support for a vertical ruler. An attempt to take a screen shot of the Keynote 7.0 beta failed because of a defective bulb in the overhead projector.


Apple har ikkje akkurat skrudd opp forventingane til neste versjon.

For dei nye versjonane av iWork-programma Pages, Keynote og Numbers er altså ikkje nye versjonar. Dei er nye program på 1.0-stadiet eller under, men som heiter det same som dei gamle, og som har fått høgre versjonsnummer, og bruker dei same filsuffiksa men med eit heilt anna innhald og format.

Det er sjølvsagt kjempefint å kunne redigere det same dokumentet på ein telefon, eit nettbrett og ei datamaskin, og få dette automatisk synkronisert. Sjølv om eg personleg aldri ville ha skrive førelesing eller laga plakat på ein mobiltelefon. Hadde dei lansert dette som versjon 1.0 av iSumthin, utan iWork som referanseramme eller rival, hadde det sikkert vore supert. Det som er verre å rose Apple for, er at dei til ære for desse nye programma vel å sende nokre heilt andre slags program, fullblodsprogramma for datamaskin, til havs og sabotere årevis med arbeid for så mange brukarar.

Kontorprogram er ikkje såpeproduksjon

For dette handlar ikkje berre om å misse gode verkty. I tillegg risikerer arkiva våre å verte utilgjengelege ved ei tilfeldig oppdatering av operativsystemet som øydelegg noko for iWork ’09 (gamleversjonen vert ikkje avinstallert). Derfor kan vi altså ikkje halde pusten, men må berge dokumenta våre over til eit anna format medan iWork ’09 framleis fungerer.

Om nokon innstiller produksjonen av favorittsåpa, kan ein framleis kjøpe ei anna såpe og vaske seg. Men vi kan ikkje bruke Word eller eingong Pages 5 til å opne eit Pages 4-dokument (Pages 5 fungerer altså på filer frå 2009 og seinare, men ikkje på ein påliteleg måte). Vaskar eg meg på hendene, så har eg vaska meg, og kvar vask er ein avslutta vask. Har eg skrive ei førelesing, eit støtteark eller eit notat om noko eg arbeider med på jobb eller privat, så treng eg ofte å kunne kome tilbake til det på pålitelege måtar gong på gong i årevis.

I motsetnad til såpeproduksjon er det å tilby kontorprogramvare av denne typen identisk med å love ein infrastruktur med kontinuitet og stabile rammer for viktige data. Denne lovnaden har Apple brote. Ein kan ikkje stole på ein leverandør som fjasar bort nytteprogram og fjernar elementær funksjonalitet fordi det er kulare å samkøyre greiene med ein mobiltelefon. Då tek ein ikkje dei seriøse langtidsbrukarane på alvor.

Brukarvurderingar av Pages

Gjeldande versjon av Pages (5.0.1) har pr. 23. desember 2013 eit gjennomsnitt på 1,9 stjerner på den amerikanske versjonen av Mac App Store, med 1 stjerne frå 64 % av stemmene. Gjennomgangsmelodien i omtalane er «garbage», «horrible» og «worthless». Gjennomsnittskarakteren for versjonane før 5.0 var 4,0 stjerner, med 5 stjerner frå 60 % av stemmene.

Det ironiske for meg som har unngått Word, er at eg framleis kan opne tjue år gamle filer frå Word 5.1a med dei nyaste Word-versjonane. Det er berre nokre månader sidan eg trong dette då eg skulle skrive ei førelesing som var delvis basert på noko eg skreiv tidleg på nittitalet. Men Pages frå oktober 2013 kan altså ikkje opne Pages-filer frå september 2013 utan å rote det til. Fordi det skal vere mest mogeleg kompatibelt med ein telefon.

Tenk deg at Microsoft med brask og bram kom med eit nytt tekstbehandlingsprogram som var for ein stor del inkompatibelt med Word-filer, eit nytt program som ikkje inneheldt støtte for grunnleggjande funksjonar for ein tekstbehandlar, og at dei samstundes trekte Word frå marknaden fordi det nye programmet skulle heite Word, skulle marknadsførast som oppgradering av nettopp Word, og skulle bruke filsuffiksa .doc og .docx, no med eit heilt anna innhald og format enn før. Og at dei samstundes gjorde det same med Excel og PowerPoint. Tenk deretter på ordet «tillit». I tilfella med Word, Excel og PowerPoint ville i det minste andre program og tenester ha takla filene på eitt eller anna slags vis.

Hadde dette vore eit unikt uhell, hadde det vore si sak. Men dette er berre den siste episoden i ein serie med neddumma oppdateringar, til dels lanserte med høglydt marknadsføringssvada. Operativsystemet er framleis etter måten bra, og er saman med ein del viktige program frå andre leverandørar ein viktig grunn til at eg held meg til Mac (men operativsystemet har fått fjerna rullefelt-pilene og den finstilte kontrollen der, for å gjere det meir likt ein telefon, og eg har visse arbeidsoppgåver der andre navigeringsmåtar ikkje er fullverdige alternativ).

Så kva gjer eg no?

Eg har ikkje heilt bestemt meg enno, sjølv om eg har byrja å vippe i spørsmålet om tekstbehandlar. Word freistar ikkje spesielt. Berre det at eg treng trygg grafikkbehandling og lettvint tabellformatering og stilhandtering, er nok til å halde Word litt på avstand i dagleglivet, og sjølvsagt nye Pages endå meir på avstand. OpenOffice med venner liknar etter min smak litt for mykje på Word, og det er vel også meininga, forstår eg.

Eg synest at Mellel har ei bratt læringskurve og er noko upraktisk. Eg har ein lisens og skal ikkje sjå heilt bort frå at eg tek det i bruk til ei og anna oppgåve. Men eg har også byrja å snuse på Nisus Writer Pro, som er lett å bruke og har god stilhandtering. Eg brukte veslebroren Nisus Writer Express den siste tida før Pages kom i 2005. Og sjølv om nokre funksjonar er sårt sakna i Nisus (t.d. maskering, direktealfa og sidelayout) eller er litt omstendelege i inneverande versjon (t.d. kniping/sperring og skriftlinejustering), er somme ting også meir avanserte enn sjølv gamle Pages. Til dømes er søk (og erstatt) fenomenalt. Og teiknstilar endrar sjølvsagt font og språk, men samstundes kan språk definerast slik at det også automatisk ikkje berre slår av stavekontroll men også endrar tastaturoppsettet. Plutseleg vart det mykje lettare å skrive lydskrift.

Nisus-programma bruker som standard rtf som underliggjande format, så filene vil vere leselege sjølv om produsenten skulle få ein vulkan i hovudet. Andre ting er ikkje like bra, t.d. er programmet av og til usamd med seg sjølv om eit avsnitt skal delast eller ikkje mellom to sider, og så vert sideskifta berekna på nytt og retta opp når ein redigerer noko der. Grafikk og tekstflyt rundt grafikk kan rote det til for kvarandre slik at dei av og til hoppar både hit og dit akkurat under grafikkinnsetjinga. Og bilete som strekkjer seg utanfor satsspegelen («tekstområdet» på sida), får ein strek gjennom seg akkurat der på utskrifta, spesielt synleg dersom grafikken har skugge.

Same kva eg landar på, grur eg meg sjølvsagt til å måtte konvertere og deretter reinske opp manuelt i så mange noverande Pages-filer (ein masseeksport må gjerast same kva, berge det som bergast kan medan det framleis er mogeleg), så eg kjem nok til å sveipe innom Pages 4.3 enno ei stund medan eg utset det uunngåelege.

Numbers

Numbers 2.3 med fleire separate tabellar på eitt og same ark. Inspektøren flyt der vi vil ha han.

Rekneark er ikkje fullt så kritisk, men eg har altså unngått Excel. Sist eg prøvde Excel, hadde det m.a. problem med unicode når eg skulle importere tabtekstfiler med lydskriftteikn, eller motsett veg eksportere data med slikt eller andre spesialbokstavar. Eg kan ikkje sjå at dette har betra seg noko i Office 2011. Somme har føreslege Tables, men det verkar litt fattigsleg, sjølv om det ser ut til å takle i alle fall reknestykka mine (i Excel-eksport frå Numbers 2.3) betre enn Excel gjer sjølv, så eg skal ikkje heilt avskrive det. Eller Excel heller.

Eg les at nye Numbers ikkje er fullt så ribba for funksjonalitet som nye Pages og Keynote, det har i hovudsak berre vorte meir tungvint å bruke. I gamle Numbers finst det t.d. inspektør (det har forresten også Tables). Og ikkje minst ligg arka i ei liste nedover i venstre kant av vindauget, med god kontroll over både arka som heilskap og elementa på kvart av arka (noko av det geniale med Numbers er nettopp at ein kan ha fleire separate tabellar på eitt og same ark). I nye Numbers ligg arka som faner vassrett bortover utan detaljoversikt over strukturen. Slik vert det jo på ein telefon. Tråden på Apple-forumet om nye Numbers er elles avskrekkande nok, og omtalane på amerikanske Mac App Store er ein einaste lang variasjon over ord og uttrykk som «useless», «great app destroyed» og «lost my work».

Og finst det eit presentasjonsprogram som kan tene som brukarvennleg, funksjonsrik og estetisk erstatning for Keynote? Eg bruker som regel krit og tavle i undervisninga, men til føredrag og presentasjonar må eg som oftast ha noko meir moderne. Keynote var det beste. Eg liker ikkje PowerPoint.

Lenkjer

Apple-foruma har mange innlegg frå folk som har fått øydelagt arbeida sine av dei nye iWork-programma, og som har brukt dagar og veker på reparere skadane. Skuld ikkje berre på dårlege backuprutinar her. Dersom ein bilprodusent med overlegg leverer ein bil med katapultsete, er ikkje dårleg bilbeltebruk den einaste syndaren. Eg har gode backuprutinar, og sparer meg elles mykje arbeid på å halde meg unna dei nye iWork-programma. Men det kjem til å ta tid å berge seg over på noko som ein kan stole på i lengda, kva det enn vert.

Pages FAQ: Some Less Good News with Pages 5
Pages FAQ: Undocumented Proprietary File Format in Pages 5
Betalogue: Pages 5: An unmitigated disaster
Betalogue: More on Pages 5
Ars Technica: The productivity suite formerly known as iWork
Macworld: Numbers 3.0 review
Macworld: Pages 5.0 for Mac review
Macworld: Keynote 6.0 for OS X review
Apple-forum: Pages 5 features checklist
Apple-forum: Why does Apple get rid of so many useful features in new Pages?
Apple-forum: List of deleted features in Keynote ’13
Apple-forum: What has been lost in Numbers 3.0 upgrade?

Ikkje alle desse lenkjene fungerer lenger, forresten. Natt til 16. desember norsk tid, etter at «Why does Appe get rid of…»-tråden på Apple-brukarforumet hadde vorte rundt 70 sider lang med ca. 1050 stendig meir hissige innlegg og hadde vorte lesen omtrent 63 200 gonger, så bestemte Apple seg for å gjere heile tråden utilgjengeleg. Ikkje-innlogga brukarar vert bedne om å logge seg inn, medan innlogga brukarar får denne meldinga: «It appears you’re not allowed to view what you requested. You might contact your administrator if you think this is a mistake.»

Read Full Post »

Skrivebordet tulla

Eg veit at ein ikkje skal lagre massevis av filer på skrivebordet. Men av og til er det veldig praktisk å lagre der, t.d. når ein vil trekkje ei lenkje ut frå adressefeltet i nettlesaren og over til filsystemet, eller når ein berre skal mellomlagre noko og sjå på det med QuickLook før det vert kasta.

Ein vakker dag var ikkje noko av dette mogeleg lenger. Ikkje fekk eg trekkje noko over til skrivebordet, i lagredialogane var skrivebordet gråa ut som om det skulle ha vore ei fil, og eg fekk ikkje eingong flytte på dei ikona som allereie låg på skrivebordet.

Endre namn på filene fekk eg, men altså ikkje flytte på dei, så dette var eit problem med skrivebordet, og ikkje med einskildfilene. Før eg går vidare, skal eg nemne at undervegs prøvde eg både omstart og å reparere filrettar med Diskverkøy, men ingenting fungerte. Etter nokre veker gadd eg ikkje meir, og gjekk meir systematisk til verks.

Og det var altså noko rart her, ja. Det viste seg nemleg at til skrivebordsmappa hadde nokre utvida attributt (det ser vi på teiknet @):

brukar@coda:~% ls -ld Desktop
drwx------@ 38 brukar  gruppe  1292 14 jul 14:35 Desktop/

Og her er dei:

brukar@coda:~% xattr Desktop
com.apple.FinderInfo
com.apple.genstore.info
com.apple.genstore.orig_mtime
com.apple.genstore.orig_perms_v1
com.apple.genstore.origdisplayname

Google finn ikkje mykje om genstore, men det vesle som finst, tyder på at det kan ha å gjere med autosave og/eller versjonering. Ein «ls -lR * | less» i ~/Library tyder på det same, i alle fall autosave, men desse to finessane er kopla tett saman.

Det er i så fall ikkje fyrste gong at noko slikt har rota det til. For ei tid sidan hadde eg laga ein fin graf i Numbers, grafen var kopiert over til eit Pages-dokument, i Numbers måtte eg ordne nye verdiar som påverka grafen, og då eg nokre dagar seinare ville oppdatere kopien i Pages-dokumentet, såg det ut som på biletet under. Ja nettopp, grafen i Pages var kopla til ein versjon av Numbers-dokumentet, og ikkje til sjølve den Numbers-fila som eg dreiv og redigerte. Ikkje rart at grafen i Pages ikkje oppdaterte seg:

pagesgrafnumberskjelde

Vi skal heller ikkje gløyme korleis versjoneringssystemet til Apple har rota til backupsystemet slik at det tek ein time å tryggingskopiere nokre få mega (mi løysing her).

For ikkje å snakke om alle dei kopiane av diverse filer som har landa i same mappe som filene, men med sære filnamn av typen «dokumentnamn.rtf.sb-cf21cd31-iHOUmh». Dette er autolagra versjonar som har landa på feil plass i filsystemet.

Men tilbake til det utilnærmelege skrivebordet mitt: På den andre Macen var det absolutt ikkje nokon @ til stades, berre eit plussteikn (greitt nok). Då eg sjekka innhaldet i dei utvida attributta på problemmaskina («xattr -p com.apple.genstore.origdisplayname Desktop» og liknande for kvart attributt), var det stort sett berre heksadesimale strenger som kom, m.a. ein som snakka om ein «NSPreservationReason». Noko var også heilt tomt, men i den nemnde origdisplayname dukka det opp eit filnamn, nemleg den Pages-fila eg har arbeidt mest med i det siste.

Ja vel. I Finder sjekka eg infovindauget til Skrivebord (markere Skrivebord og deretter trykkje ⌘I). Ja vel? Finder rapporterer at Skrivebord, som altså er ei mappe, skal opnast med TextWrangler, som om det var ei tekstfil? Og for andre enn meg sjølv fanst det «Ingen informasjon om tilgangsrettigheter», der det skulle ha stått «Ingen tilgang».

Eg retta dette siste (utan at det var hjelp i i seg sjølv), og sletta deretter alle attributta, så nei, eg veit ikkje kva for ei attributtsletting som gjorde susen, eller om det var heile greia:

brukar@coda:~% xattr -c Desktop

Og vips, så fungerte skrivebordet mitt igjen.

For ordens skuld, dette var på OS X 10.8.4.

——

(Resten av denne bloggposten er ikkje ein del av bloggposten, men er eit lite tillegg som ligg her ei lita stund for testføremål, som ei lita teneste til nokon som treng å teste noko. Videoen her er den same som video nr. 2 i sjølve bloggposten, men med litt andre innstillingar.)

Read Full Post »

Farvel til Google Reader

Google Reader-logoEit par kveldar før Google Reader legg inn årane, har eg så vidt byrja å finne ut av kvar eg skal gjere av meg, med alle atterhald om at eg ombestemmer meg. Eg tippar at eg ikkje er den einaste som har venta på både finessar hjå alternativa og på kvar Reeder, gReader Pro og artsfrendar skulle ta vegen.

For frå 1. juli av er det altså slutt hjå Google. Og ettersom også eg har gjort meg avhengig av å kunne synkronisere mellom fleire apparat (du verda, det gjekk fort å ta dette for gjeve), er det vel på tide no å byrje å tenkje på å hive seg rundt.

Betalingstenestene Feedbin og NewsBlur har mange snakka om. Men etter at gratistenesta Feedly (registreringsfri Google-kopla konto med heilautomagikk) annonserte at dei skal få OPML-støtte snart, er heller ikkje dei så avskrekkande lenger. Reeder har snakka om ditt og dutt og meir til men ikkje om datt, og siste nytt derifrå er at den nye Mac-versjonen rett og slett ikkje finst enno. Dermed er det tydelegvis ReadKit som seglar opp som lokal lesar i alle fall i starten, for ReadKit stør allereie no både ditt og datt men ikkje dutt, men derimot også dått, altså Feed Wrangler. Og medan gReader stør ditt men ikkje datt eller dutt, stør Press både ditt, datt og dått men ikkje dutt.

Ein siste tryggingskopi av RSS-lenkjene vart henta ut via Google Takeout i går kveld. At RSS er ein bra ting, har mange andre skrive utførlege utgreiingar om desse månadene. Og at verda går vidare utan Google Reader.

No prøver eg ut Feedbin, etter å leikt litt med Feedly fyrst. Brukargrensesnittet til Feedbin i nettlesaren er så bra at eg gløymer at eg ikkje er i ReadKit eller Reeder. Arkivet strekkjer seg til dels fleire år tilbake. Favorittane mine frå Google Reader kunne importerast frå starred.json i Takeout-tryggingskopien. Einskildstraumar kan merkjast for å gå automatisk via Readability. Og så finst det sikkert slikt eg kjem til å sakne etter kvart. Den tid, den sorg.

Read Full Post »

Older Posts »